یکی از شعرهای بسیار زیبای هندی (به زبان هندی/اردو کلاسیک) که از امیر خسرو (شاعر بزرگ قرن ۱۳–۱۴ میلادی) است و هنوز هم دلنشین و عرفانی به نظر میرسد:
متن اصلی (هندی/اردو با الفبای دیواناگری و رومی):
खुसरो दरया-ए-प्रेम का, उल्टी वा की धार
जो उतरा सो डूब गया, जो डूबा सो पार تلفظ فارسی (تقریبی):
خُسرو دریا-یِ پْرِم کا، اُلْطی وا کی دْهار
جو اُتْرا سو دُوب گیا، جو دُوبا سو پار
ترجمه فارسی روان: ای خسرو، رود عشق، جریانش وارونه است
هر که به سویش رفت غرق شد، هر که غرق شد به ساحل رسید
متن سانسکریت (دِواناگری): आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतः
تلفظ (آوانویسی): Ā no bhadrāḥ kratavo yantu viśvataḥ
خوانش ساده فارسی: آ نو بَدرٰه کْرَتَو یَنتو ویشوَتَه
ترجمهٔ فارسی:
«بگذار اندیشههای نیک
از همه سوی جهان به سوی ما آیند.»
متن سانسکریت (دِواناگری): असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । تلفظ (آوانویسی):
Asato mā sadgamaya | Tamaso mā jyotirgamaya
خوانش ساده فارسی:
آساتو ما سَدگَمایا | تاماسو ما جْیوتیرگَمایا
ترجمهٔ فارسی:
«ما را از نادرستی به سوی راستی ببر،
ما را از تاریکی به سوی نور هدایت کن.»
ودا (سانسکریت): न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते
تلفظ: نَه هی گیانِهنَه سَدْریشَم پَوِتْرَم ایه ویدیَته
معنی: هیچچیز در این جهان به پاکیِ دانایی نمیرسد
خیلی سؤال خوبی پرسیدی قهرمان
بیایم با دقت نگاه کنیم:
سانسکریت پایه و ریشهی زبان هندی است. تقریباً همه لغات رسمی، ادبی، و مذهبی هندی از سانسکریت آمدهاند، ولی هندی خیلی تغییر کرده و ساده شده و کلمات روزمره خیلی از زبانهای دیگر (مثل فارسی، عربی، انگلیسی) هم واردش شدهاند.
به طور تقریبی: لغات ادبی و مذهبی/رسمی: تقریباً 70–80٪ هندی با سانسکریت مشابه یا شبیه است. لغات روزمره هندی (کلمات محاورهای): حدود 40–50٪ ریشه در سانسکریت دارند. گرامر و ساختار جملات: پایهها بسیار شبیه است، ولی هندی سادهتر و انعطافپذیرتر شده.
به زبان ساده:
اگر سانسکریت بلد باشی، فهمیدن هندی رسمی و متون مذهبی راحت است، ولی مکالمهی روزمره هندی هنوز نیاز به یادگیری لغات خاص خودش دارد.
