لینوکس ، ایجاد تغییرات بر دسکتاپ LXDE

[saalek110]

. / (ممیز): ریشه (root) سیستم فایل است. همه چیز از اینجا شروع می‌شود، مثل تنه درخت. پوشه‌هایی مثل usr، home، etc مستقیماً زیر / هستند.

یک نکته تکمیلی جالب:
وقتی دستوری مثل cd /usr/share/applications می‌نویسی، در واقع داری به سیستم می‌گویی:
«از ریشه (/) شروع کن، سپس وارد usr شو، بعد share و بعد applications».
به همین خاطر به آن مسیر مطلق (Absolute Path) می‌گویند چون از ریشه شروع می‌شود.

سالک: به دو خط دستور زیر نگاه کنید

root@localhost:~# cd /usr/share/applications                                    root@localhost:/usr/share/applications# cd ..
...
...
...
...
bash: cd: usr/share/applications:
 No such file or directory

دستور اولی قبل usr ممیز داره ، معنی اش اینه اول برو به / و بعد برو به usr
ولی دستور دومی قبل usr ممیز نداره و چون پوشه ای به نام usr در پوشه root نیست خطا میده
پوشه usr در / است و پوشه root هم در / است.
و وقتی شما در root هستی و می نویسی ممیز-یو اس آر ....اول دنده عقب می گیره برمی گرده به / و بعد پیشروی می کند به usr

 

[saalek110]

بررسی پوشه‌های اصلی ریشه (/) کار بسیار جالبی‌ست. این پوشه‌ها اسکلت سیستم‌عامل را می‌سازند.

```bash
# با این دستور محتویات ریشه را با جزئیات ببین
ls -l /
```

در زیر، شرح ساده‌ای از مهم‌ترین پوشه‌ها می‌آید (توجه: همه این پوشه‌ها در همه توزیع‌ها یکسان هستند):

/bin
مخفف Binary. هسته اصلی دستورهای سیستم (مثل ls، cp، bash) اینجا است. بدون این پوشه سیستم راه نمی‌افتد.

/boot
فایل‌های حیاتی برای راه‌اندازی (Boot) سیستم. هسته لینوکس (vmlinuz) و تنظیمات بارگذار بوت (grub) اینجاست. دستکاری آن بدون دانش، سیستم را غیرقابل بوت می‌کند.

/dev
مخفف Devices. فایل‌های مربوط به دستگاه‌های سخت‌افزاری. هر قطعه (مانند هارددیسک، USB، صفحه‌کلید) در لینوکس یک فایل در اینجا است.

/etc
مخفف احتمالاً Editable Text Configuration. قلب تنظیمات سیستم. فایل‌های پیکربندی کلی سیستم و برنامه‌ها (مانند تنظیمات شبکه، کاربران، سرویس‌ها) اینجا ذخیره می‌شود.

/home
پوشه خانگی کاربران. هر کاربر عادی یک پوشه شخصی در اینجا دارد (مثل /home/username). محل نگهداری فایل‌های شخصی، دانلودها و تنظیمات اختصاصی هر کاربر.

/lib و /lib64
مخفف Libraries. کتابخانه‌های اشتراکی سیستم. این فایل‌ها مثل ابزارهای مشترکی هستند که برنامه‌های مختلف در /bin و /sbin برای کار کردن به آنها نیاز دارند.

/media و /mnt
نقطه اتصال (Mount Point) برای دستگاه‌های ذخیره‌سازی متصل شونده. معمولاً دیسک‌های USB یا CD/DVD به طور خودکار در /media وصل می‌شوند. /mnt برای اتصال موقت و دستی توسط مدیر سیستم استفاده می‌شود.

/opt
مخفف Optional. معمولاً محل نصب برنامه‌های اختیاری یا تجاری بزرگ که از مخزن رسمی سیستم نصب نمی‌شوند (مانند برخی نسخه‌های جاوا، ادوبی).

/proc
یک فایل‌سیستم مجازی و پویا. اطلاعات زنده درباره فرآیندها (Process) و وضعیت هسته سیستم را به صورت فایل نشان می‌دهد. محتوای آن فایل‌های واقعی دیسک نیستند.

/root
پوشه خانگی کاربر روت (مدیر سیستم). معادل /home برای کاربر معمولی، اما جدا نگه داشته شده است.

/run
داده‌های موقت مربوط به فرآیندهای در حال اجرا از زمان آخرین بوت سیستم. جایگزین مدرن‌تر برای بخشی از کاربردهای /var/run شده است.

/sbin
مخفف System Binaries. دستورهای حیاتی برای مدیریت و تعمیر سیستم (مانند fdisk، reboot، iptables). معمولاً فقط کاربر root مجوز اجرای آنها را دارد.

/srv
مخفف Service. داده‌های مربوط به سرویس‌هایی که این سیستم ارائه می‌دهد (مثلاً صفحات وب اگر وب‌سرور باشد، یا فایل‌های FTP).

/sys
یک فایل‌سیستم مجازی دیگر برای تعامل با هسته و مدیریت دستگاه‌ها. اطلاعات و تنظیمات مربوط به درایورها و سخت‌افزار از این طریق در دسترس است.

/tmp
مخفف Temporary. فایل‌های موقت برنامه‌ها. محتوای آن معمولاً پس از هر راه‌اندازی مجدد سیستم پاک می‌شود.

/usr
مخفف Unix System Resources. بزرگ‌ترین بخش سیستم. شامل برنامه‌های کاربردی، کتابخانه‌ها، مستندات و کدهای منبع برای کاربران عادی است. خودش زیرشاخه‌های مهمی مانند /usr/bin (برنامه‌ها)، /usr/share (فایل‌های مشترک مثل آیکن) و /usr/local (برنامه‌های نصب‌شده به صورت دستی توسط مدیر) دارد.

/var
مخفف Variable. فایل‌هایی که به طور مداوم در حال تغییر هستند. مانند لاگ سیستم (/var/log)، صف ایمیل، پایگاه‌های داده و فایل‌های قفل.

 

[saalek110]

/usr یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین پوشه‌ها در لینوکس است. این پوشه می‌تواند به عنوان "کتابخانه و مرکز برنامه‌های کاربردی" اصلی سیستم شناخته شود.

برای دیدن ساختار آن دستور زیر را اجرا کنید:

```bash
ls -l /usr
```

مهم‌ترین زیرپوشه‌های /usr و توضیح آن‌ها:

/usr/bin → قلب برنامه‌های کاربردی. تقریباً اکثر دستورهایی که شما اجرا می‌کنید (مانند ls، nano، apt، firefox) در اینجا قرار دارند. اگر /bin حاوی دستورهای حیاتی راه‌اندازی است، اینجا محل هزاران برنامه کاربردی است.

/usr/sbin → برنامه‌های مدیریتی سیستم. شامل دستورهای پیشرفته‌تری برای مدیریت شبکه، دیسک‌ها و سرویس‌ها می‌شود که معمولاً نیاز به دسترسی root دارند (مثل service، useradd).

/usr/lib و /usr/lib64 → کتابخانه‌های اشتراکی برنامه‌ها. این کتابخانه‌ها کدهای مشترکی هستند که برنامه‌های موجود در /usr/bin برای اجرا به آن‌ها وابسته‌اند. اگر این پوشه آسیب ببیند، تقریباً هیچ برنامه‌ای کار نخواهد کرد.

/usr/share → فایل‌های مشترک مستقل از معماری. این پوشه یکی از جالب‌ترین قسمت‌هاست و حاوی داده‌هایی است که بین تمام برنامه‌ها و کاربران به اشتراک گذاشته می‌شود، از جمله:

· applications/: فایل‌های .desktop که منوی استارت شما را می‌سازند (همان فایل‌هایی که می‌خواستید تغییر دهید).
· icons/ و themes/: هزاران آیکن و تم (ظاهر) برای برنامه‌ها و دسکتاپ.
· doc/: مستندات و راهنمای برنامه‌ها.
· fonts/: فونت‌های سیستم.
· man/: صفحات راهنمای دستورها (man pages).

/usr/local → برنامه‌های نصب‌شده دستی توسط مدیر. این پوشه معادل شخصی‌شده /usr است. وقتی شما به صورت دستی (نه از طریق apt) برنامه‌ای کامپایل و نصب می‌کنید، معمولاً اجزای آن در /usr/local/bin و /usr/local/lib قرار می‌گیرند. این کار از تداخل با برنامه‌های نصب‌شده از مخازن رسمی جلوگیری می‌کند.

/usr/include → فایل‌های سرآیند (Header) برای توسعه. وقتی می‌خواهید برنامه‌نویسی (مثلاً با C/C++) انجام دهید، این فایل‌ها برای کامپایلر لازم هستند.

/usr/src → کدهای منبع (Source Code). معمولاً کد منبع هسته لینوکس (kernel) در اینجا نگهداری می‌شود.

 

[saalek110]

خیلی خوب! بیایید دو پوشه جالب را بررسی کنیم: فایل‌های منوی برنامه‌ها و آیکن‌های سیستم.

1. فایل‌های منوی استارت (/usr/share/applications/)

این پوشه قلب منوی استارت شماست. بیایید ابتدا آن را ببینیم:

```bash
ls -l /usr/share/applications/ | head -20
```

این دستور ۲۰ مورد اول از فایل‌های این پوشه را نشان می‌دهد. باید چندین فایل با پسوند .desktop ببینید (مثل firefox.desktop، mousepad.desktop).

یک فایل .desktop را بررسی کنیم:

```bash
cat /usr/share/applications/mousepad.desktop | head -15
```

این دستور ۱۵ خط اول فایل ویرایشگر متن را نشان می‌دهد. خطوط کلیدی مانند Name= (نام نمایشی در منو)، Exec= (دستور اجرای برنامه) و Icon= (مسیر آیکن) را خواهید دید. این همان فایلی است که در مراحل قبلی برای مخفی‌سازی برنامه کپی و ویرایش می‌کردیم.

---

2. گنجینه آیکن‌ها (/usr/share/icons/)

این پوشه یکی از بزرگ‌ترین و جذاب‌ترین پوشه‌های سیستم است! بیایید ابتدا پوشه‌های تم (theme) اصلی را ببینیم:

```bash
ls -l /usr/share/icons/
```

احتمالاً پوشه‌هایی مانند Adwaita، hicolor، DMZ-White و شاید oxygen (اگر نصب باشد) را می‌بینید. هر کدام یک تم آیکن کامل هستند.

بیایید داخل یک تم برویم:

```bash
ls -l /usr/share/icons/hicolor/
```

تم hicolor، تم پایه و پیش‌فرض سیستم است. پوشه‌هایی مانند 16x16، 22x22، 48x48 می‌بینید که اندازه‌های مختلف یک آیکن را برای نمایش در مکان‌های متفاوت (منو، پنل، دسکتاپ) نگهداری می‌کنند.

نکته عملی: وقتی در lxappearance یک «تم آیکن» انتخاب می‌کنید، در واقع یکی از این پوشه‌های /usr/share/icons/ را فعال می‌کنید.