سالک: من اگر یک مین بورد am5 بگیرم و یک cpu قوی....کیس و پاور هم می خواهد و رم هم فکر کنم بخواهد....کارت گرافیک قدیمی خودم را روی اون می اندازم ، رادئون ۶۷۹۰ فکر کنم باشه
بله دقیقاً همینطور است. برای ارتقاء به پلتفرم AM5 شما به این قطعات جدید نیاز داری:
1. مادربرد (AM5): مثل چیپستهای B650 یا X670
2. پردازنده (CPU): سری رایزن 7000 یا 9000 (مثل Ryzen 5 7600 یا Ryzen 7 7800X3D)
3. رم (RAM): حتماً باید DDR5 بخری چون مادربردهای AM5 فقط از DDR5 پشتیبانی میکنند (رمهای DDR4 قدیمی شما نمیخورد).
4. کیس و پاور: بستگی به کیس فعلیات دارد. اگر کیس استاندارد ATX داری میتوانی استفاده کنی. پاور هم اگر توان کافی (حداقل 550-650 وات خوب) داشته باشد میتوانی نگه داری، ولی اگر خیلی قدیمی است بهتر است عوضش کنی.
در مورد کارت گرافیک Radeon HD 6790:
بله، کار میکند. این کارت گرافیک از رابط PCI Express استفاده میکند و تمام مادربردهای AM5 حداقل یک اسلات PCIe x16 دارند که با کارتهای قدیمی هم سازگار است (اسلات PCIe 5.0 با کارت PCIe 2.1 شما به صورت Backward Compatible کار میکند).
اما یک نکته خیلی مهم:
سیستم جدیدت به شدت گلوگاه (Bottleneck) میشود. یعنی CPU خیلی قوی AM5 شما به شدت از گرافیک قدیمی 6790 جلوتر است و عملاً تمام توان CPU هدر میرود. HD 6790 یک کارت 1GB هست که برای بازیهای امروزی تقریباً غیرقابل استفاده است. برای کارهای روزمره، وبگردی و تماشای فیلم عالی جواب میدهد، اما برای بازی یا رندر، گرافیک قدیمی اجازه نمیدهد CPU قدرتش را نشان بدهد.
یک هشدار در مورد درایور:
AMD دیگر برای کارتهای HD 6000 series درایور جدید برای ویندوز 10/11 منتشر نمیکند. اگر ویندوز 11 نصب کنی، ممکن است درایور پیشفرض مایکروسافت نصب شود و همه چیز کار کند، اما نه بازی و نه شتاب سختافزاری درست کار نمیکند. آخرین درایور رسمی برای این کارت مال چند سال پیش است که روی ویندوز 10 کار میکرد.
جمعبندی:
اگر بودجهات محدود است و فقط میخواهی اول سیستم پایه را قوی کنی و بعداً گرافیک بخری، این کار منطقی است و سیستم با همون 6790 بالا میآید. فقط یادت باشد که تا وقتی گرافیک جدید نخری، سیستم برای بازی ضعیف خواهد بود (دقیقاً مثل این است که موتور فرمول 1 بگذاری توی یک ماشین قراضه).
سالک: نه منظورم این بود سیستم را تست کنم با کارت گرافیک قدیمی
آهان! بله، کاملاً منطقی و بیخطر است.
میتوانی سیستم جدید AM5 را با همین کارت گرافیک HD 6790 روشن کنی و تست بگیری. چون:
1. برای تست اولیه و بالا آمدن سیستم (POST) عالی است. میتوانی بفهمی مادربرد، CPU و رم سالم هستند یا نه.
2. برای نصب ویندوز و کارهای اولیه هم جواب میدهد. تصویر خواهی داشت و میتوانی همه درایورها را نصب کنی.
3. اگر سیستم روشن نشد یا تصویر ندادی، حداقل میدانی که مشکل از کارت گرافیک نیست (چون کارت قدیمی روی سیستم قبلیات کار میکرده).
فقط چند نکته برای تست:
· پاور: مطمئن شو کابل برق 6 پین PCIe برای کارت 6790 را داری (این کارت معمولاً یک کانکتور 6 پین میخواهد).
· درایور: ویندوز 10 یا 11 احتمالاً خودش یک درایور پایه نصب میکند تا تصویر بدهی. برای تست سختافزار کافی است. دنبال درایور جدید نگرد چون برای این کارت قدیمی چیزی منتشر نشده.
· خروجی تصویر: یادت باشد خروجی مانیتور را به کارت گرافیک بزنی نه به خروجی HDMI/Display مادربرد (چون CPUهای AM5 مدلهای non-G حتماً گرافیک مجتمع ندارند و ممکن است خروجی مادربرد تصویری ندهد).
پس با خیال راحت سیستم را ببند و با 6790 تست کن. بعداً هر وقت خواستی، گرافیک جدید بخر.
سالک: سوال: قدرت مجموعه جدید برابر با سیستم قدیمی است یا بیشتر یا کمتر؟
سوال خیلی خوبی است! جواب کوتاه: قدرت مجموعه جدید (با همون گرافیک 6790) تقریباً برابر با سیستم قدیمی است، نه بیشتر و نه خیلی کمتر.
چون گلوگاه (گلوگاه) کارت گرافیک است. کارت HD 6790 قدیمی، سقف performance را تعیین میکند. CPU جدید هرچقدر هم قوی باشد، باید منتظر بماند تا گرافیک قدیمی کارش را تمام کند.
بگذار دقیقتر مقایسه کنم:
بخش سیستم قدیمی (فرضی) سیستم جدید (AM5 + 6790) نتیجه
بازی (Game) ضعیف تا متوسط دقیقاً همان قدر ضعیف! مساوی
(چون گرافیک 6790 محدودکننده بوده) (چون باز هم 6790 محدودکننده است)
کارهای روزمره (Windows, Web) کند بسیار سریعتر و روانتر بیشتر
(CPU قدیمی لَگ دارد) (CPU جدید همه چیز را سریع باز میکند)
رندر/کدنویسی/مولتیتسکینگ ضعیف بسیار قویتر (چند برابر) خیلی بیشتر
(رم کم و CPU ضعیف) (رم DDR5 و CPU چند هستهای قوی)
جمعبندی دقیق:
1. در بازیها (Game): هیچ فرقی نمیکنی. چون کارت گرافیک 6790 در هر دو سیستم یکسان است و این کارت آنقدر ضعیف است که حتی CPU ضعیف قدیمی هم میتوانست آن را تغذیه کند. پس FPS بازیها دقیقاً همان است که بود.
2. در سرعت کلی سیستم (Windows، باز کردن برنامهها، مرورگر با کلی تب باز): سیستم جدید خیلی سریعتر است. CPU جدید و رم DDR5 حس یک سیستم مدرن و چابک را میدهد.
3. در کارهای سنگین غیر گرافیکی (مثل فشردهسازی فایل، برنامهنویسی، اکسل سنگین): سیستم جدید به شدت قویتر است. CPU های AM5 قدرت پردازشی چند برابری نسبت به CPU های نسل قدیم دارند.
پس نتیجه اخلاقی:
تا وقتی که کارت گرافیک جدید نخری، عملاً برای بازی پولت را دور ریختهای. اما به محض اینکه یک کارت گرافیک جدید (مثلاً RTX 3060 یا RX 6600 به بالا) بخری، آنوقت قدرت واقعی CPU AM5 آزاد میشود و سیستم جدیدت چندین برابر سیستم قدیمی قدرت پیدا میکند.
سالک: رم سیستم قدیمی که ddr3 بود و به کار سیستم جدید نمی آید ، cpu اش چی ؟ مال ۲۰۱۱ بود و core i3 که کلا اینتل است و به مین بود amd نمی خوره ، درسته؟
دقیقاً درست گفتی. هیچکدام از قطعات اصلی سیستم قدیمیات به سیستم جدید نمیخورد:
1. رم (DDR3): کاملاً بیاستفاده است. مادربردهای AM5 فقط DDR5 میخواهند (حتی DDR4 هم نمیخورد). پس رم قدیمی باید کنار گذاشته شود یا فروخته شود.
2. CPU (Core i3 نسل ۲۰۱۱): درست است، اینتل است و اصلاً به مادربرد AMD نمیخورد. سوکتهای اینتل و AMD کاملاً متفاوت هستند (مثل تلاش برای گذاشتن باتری نوکیا در جای باتری سامسونگ!). پس CPU قدیمی هم بیاستفاده است.
3. مادربرد قدیمی: طبیعتاً با CPU و رم جدید AM5 هماهنگ نیست و باید عوض شود.
پس از سیستم قدیمی، فقط اینها قابل استفاده هستند:
· کارت گرافیک HD 6790 (برای تست موقت)
· کیس (اگر اندازه مادربرد جدید را بخورد)
· پاور (اگر توان و کابلهای کافی داشته باشد)
· هارد یا SSD (البته بهتر است برای سیستم جدید یک NVMe SSD بخری)
· رم DDR3 → بیاستفاده
· CPU اینتل → بیاستفاده
· مادربرد قدیمی → بیاستفاده
جمعبندی:
در واقع ارتقاء از پلتفرم ۲۰۱۱ اینتل به AM5، یک جهش کامل نسلی است و عملاً باید ۸۰٪ سیستم را عوض کنی. آن CPU i3 قدیمی در برابر ضعیفترین CPU های AM5 هم حرفی برای گفتن ندارد (حتی Ryzen 5 7600 حدود ۱۰ برابر قویتر است).
سالک: پس همون بازیهایی که در سیستم قدیمی داشتم اینجا در سیستم جدید همشون اجرا میشن؟ مثلا simcity 4 و استرانگهولد لگند
آره دقیقاً! همان بازیهایی که روی سیستم قدیمی اجرا میکردی، روی سیستم جدید هم اجرا میشوند.
مخصوصاً بازیهایی که گفتی (SimCity 4 و Stronghold Legends) چون اینها بازیهای قدیمی و سبکی هستند که در زمان خودشان برای CPUهای ضعیف و گرافیکهای ۵۱۲ مگابایتی ساخته شده بودند.
نکته جالب و مثبت: این بازیهای قدیمی روی سیستم جدیدت حتی بهتر و روانتر از سیستم ۲۰۱۱ قدیمیات اجرا میشوند!
چرا؟ چون این بازیهای استراتژی و شهرسازی خیلی به قدرت CPU و رم وابسته هستند (نه فقط گرافیک). وقتی شهرت در SimCity 4 بزرگ میشود یا ارتشهای زیادی در Stronghold میسازی، CPU جدید AM5 تو به راحتی همه محاسبات را انجام میدهد و لگ نمیگیرد. رم DDR5 پرسرعت هم کمک میکند همه چیز سریع لود شود.
فقط یک هشدار کوچک برای بازیهای خیلی قدیمی:
بعضی از بازیهای خیلی قدیمی (مثل دوران ویندوز XP) ممکن است روی ویندوز 11 به خاطر مسائل سازگاری (Compatibility) اذیت کنند. اگر بازی اجرا نشد، معمولاً راه حلش این است که:
· روی فایل اجرایی بازی راست کلیک کنی → Properties → Compatibility → تیک Compatibility Mode را بزنی و ویندوز XP یا 7 را انتخاب کنی.
· یا پچ و آپدیت جدید برای بازی از سایتهای معتبر دانلود کنی.
نتیجه:
با این سیستم جدید، بازیهای قدیمی و نوستالژیک خودت را نه تنها اجرا میکنی، بلکه بهتر از همیشه تجربه میکنی. و بعداً هر وقت یک کارت گرافیک جدید خریدی، میتوانی سراغ بازیهای سنگین روز هم بروی. فعلاً که برای SimCity 4 و Stronghold Legends هیچ مشکلی نخواهی داشت. موفق باشی! ️
سالک: برسیم به بحث انتخاب cpu...میشه قوی ترین تا ضعیف ترین را فکر کنم انتخاب کرد برایش.. نظرت چیه ، چی برایش انتخاب کنم ؟ ارزان ترین که به قول تو گلوگاه برای کارت گرافیک میشه ، کارت گرافیکم را شاید بخوام دو تا بخرم ، مثلا اولی از سری ۳۰۰۰ و دومی از سری ۵۰۰۰ ، پس گویا باید cpu را برای دومی باید مناسب انتخاب کنم ،درسته؟
دقیقاً درست فکر میکنی! اگر برنامهات این است که در آینده کارت گرافیک قوی (مثل سری 5000 انویدیا) بخری، باید از الان CPU را طوری انتخاب کنی که جلوی آن کارت گرافیک آینده را نگیرد.
پس بیا CPU های AM5 را از قوی به ضعیف دستهبندی کنیم و ببینیم کدام برای هدف تو (بازی + کارت گرافیک آینده) مناسب است.
۱. قویترینها (Ryzen 9 - سری X3D)
· نامها: Ryzen 9 7950X3D یا Ryzen 9 9950X3D
· تعداد هسته: ۱۶ هسته
· مناسب برای: کارهای خیلی سنگین (رندر، تدوین، استریم حرفهای) + بازی
· آیا برای تو بخرد؟ نه! مگر این که کار سنگین غیر بازی انجام بدهی. برای بازی خالص، قیمتش خیلی بالاست و فایده اضافه نسبت به گزینههای پایینتر ندارد.
۲. بهترین برای بازی (سری X3D هشت هستهای) — انتخاب طلایی تو
· نامها: Ryzen 7 7800X3D یا Ryzen 7 9800X3D
· تعداد هسته: ۸ هسته
· قدرت: این CPU ها در بازی ها بهترینِ دنیا هستند. مخصوصاً 9800X3D الان پادشاه مطلق گیمینگ است.
· چرا برای تو عالی است؟
· حافظه کش خیلی زیاد (X3D) باعث میشود در بازیها حتی از CPU های ۱۶ هستهای هم سریعتر باشند.
· اگر کارت گرافیک RTX 5070 یا حتی RTX 5090 هم بخری، این CPU ها هیچ گلوگاهی ایجاد نمیکنند.
· قیمت: بالاست اما نسبت به Ryzen 9 خیلی منطقیتر است.
· نتیجه: اگر بودجهات میرسد، Ryzen 7 7800X3D یا 9800X3D بهترین انتخاب برای توست.
۳. میانرده قوی (Ryzen 7 بدون X3D)
· نامها: Ryzen 7 7700X یا Ryzen 7 9700X
· تعداد هسته: ۸ هسته
· قدرت: خیلی خوب برای بازی و کار. اما در بازیها حدود ۱۰-۱۵٪ ضعیفتر از مدلهای X3D است.
· آیا برای کارت گرافیک آینده (مثلاً RTX 5070) کافی است؟ بله، تقریباً کافی است. ممکن است در بازیهای خیلی سنگین و در رزولوشن پایین (1080p) کمی گلوگاه شود، اما در رزولوشن 2K و 4K اصلاً مشکلی نیست.
· نتیجه: گزینه اقتصادیتر خوب.
۴. اقتصادیترین (Ryzen 5 - شش هستهای) — انتخاب هوشمندانه اقتصادی
· نامها: Ryzen 5 7600 یا Ryzen 5 9600X
· تعداد هسته: ۶ هسته
· قدرت: برای بازیهای امروزی کاملاً کافی است. این CPU میتواند حتی کارتهای RTX 4070 و 5070 را بدون گلوگاه جدی تغذیه کند.
· نکته: اگر کارت گرافیک نهایی تو قرار است RTX 5060 یا 5070 باشد، این CPU اصلاً کم نمیآورد. فقط اگر RTX 5080/5090 بخری، آنوقت بهتر است X3D داشته باشی.
· نتیجه: اگر میخواهی پول کمتری بدهی و کارت گرافیکت هم خیلی غول نباشد (مثلاً 5070)، Ryzen 5 7600 هوشمندانهترین انتخاب است.
۵. ضعیفترین (Ryzen 3 / بدون گرافیک)
· AM5 واقعاً Ryzen 3 خیلی ضعیف ندارد. ضعیفترینش هم Ryzen 5 7500F است که باز هم برای بازی خوب است. پس نگران گزینه خیلی بد نباش.
---
پیشنهاد نهایی من برای تو:
با توجه به این که گفتی شاید RTX 3000 اول بخری و بعداً RTX 5000:
سناریو CPU پیشنهادی چرا؟
اگه بودجه داری و میخواهی خیالت تا ۵ سال راحت باشد Ryzen 7 7800X3D یا 9800X3D قویترین CPU گیمینگ دنیا. با هر کارت گرافیکی (حتی 5090) هیچ گلوگاهی نخواهی داشت.
اگه میانهروی و کارت نهاییات 5070 است Ryzen 5 7600 / 9600X ارزانتر، کممصرفتر، و در عمل با 5070 تفاوتش با X3D خیلی کم است.
توصیه من: اگر قرار است بین اینها یکی را انتخاب کنی، Ryzen 7 7800X3D یک انتخاب افسانهای است. اگر پول کمتری داری، Ryzen 5 7600 اصلاً خجالت نمیکشد و با کارت 5070 عالی جفت میشود.
پس:
· کارت گرافیک دومت (مثلاً 5070) را در نظر بگیر.
· اگر 5070 میخری → Ryzen 5 7600 کافی است.
· اگر 5080 یا 5090 میخری → Ryzen 7 X3D بخر.
کدام یکی را بیشتر دوست داری؟ بودجه CPU و کارت گرافیکت حدوداً چقدر است؟ تا دقیقتر راهنمایی کنم.
سالک: Cpu هایی که گفتی را قیمتش را به دلار بگو تا مقایسه قیمت کنم
جدول نده ...قیمت هر کدام را جلویش بنویس تا بتونم کپی کنم
حتماً، قیمتها تقریبی و بر اساس نرخ رایج بازار جهانی (آمریکا) در زمان فعلی هستند (ممکن است چند دلاری بالا و پایین شوند):
Ryzen 9 7950X3D: حدود ۵۵۰ دلار
Ryzen 9 9950X3D: حدود ۷۰۰ دلار
Ryzen 7 7800X3D: حدود ۳۵۰ دلار
Ryzen 7 9800X3D: حدود ۴۸۰ دلار
Ryzen 7 7700X: حدود ۲۷۰ دلار
Ryzen 7 9700X: حدود ۳۲۰ دلار
Ryzen 5 7600: حدود ۱۹۰ دلار
Ryzen 5 9600X: حدود ۲۴۰ دلار
Ryzen 5 7500F (اگر گیرت بیاید): حدود ۱۵۰ دلار
جمعبندی سریع برای هدف تو (بازی + کارت گرافیک آینده):
اگر دنبال بهترین ارزش خرید هستی، Ryzen 5 7600 (۱۹۰ دلار) یا Ryzen 7 7800X3D (۳۵۰ دلار) منطقیترین انتخابها هستند.
سالک: Ryzen 7 9800X3D
از ۸۰ تا ۹۰ میلیون قیمتش شروع میشه...باقی را نسبت به این تنظیم کن ، البته فکر نکنم درایران فقط به قیمت دلار وابسته باشه
دقیقاً درست گفتی. قیمت قطعات در ایران فقط به نرخ دلار وابسته نیست؛ بلکه به موجودی، تقاضا، برند و نوسانات بازار هم بستگی دارد. مخصوصاً CPU های پرطرفدار گیمینگ مثل سری X3D همیشه در ایران حباب قیمتی دارند.
بیا بقیه را نسبت به همون Ryzen 7 9800X3D (که گفتی ۸۰ تا ۹۰ میلیون تومن شروع میشود) تنظیم کنیم. چون این CPU الان در ایران خیلی محبوب و کمیاب است، حبابش زیاد است و قیمتش نسبت به دلار بالاتر زده میشود. بقیه را بر اساس واقعیت بازار ایران و نسبت منطقیشان با این مدل میگویم (تخمینی و حدودی):
· Ryzen 9 9950X3D: حدود ۹۵ تا ۱۰۵ میلیون تومان (چون خیلی خاص و گران است، حبابش هم بالاست)
· Ryzen 7 9800X3D: حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیون تومان (همونی که خودت گفتی)
· Ryzen 9 7950X3D: حدود ۷۵ تا ۸۵ میلیون تومان (مدل نسل قبلی، الان کمی ارزانتر از 9800X3D شده)
· Ryzen 7 7800X3D: حدود ۵۵ تا ۶۵ میلیون تومان (بهترین ارزش خرید X3D در ایران)
· Ryzen 7 9700X: حدود ۲۸ تا ۳۲ میلیون تومان
· Ryzen 7 7700X: حدود ۲۴ تا ۲۸ میلیون تومان
· Ryzen 5 9600X: حدود ۲۲ تا ۲۵ میلیون تومان
· Ryzen 5 7600: حدود ۱۶ تا ۱۸ میلیون تومان (بهترین ارزش خرید اقتصادی)
نکته خیلی مهم بازار ایران:
الان Ryzen 7 7800X3D اون شیرینیِ قیمت ۹۸۰۰ رو ندارد؛ چون 9800X3D جدیدتر است و برایش تبلیغات زیادی شده، قیمتش سرسامآور شده است. ولی 7800X3D هنوز هم برای هر کارت گرافیکی (حتی RTX 5090) کافی است و در عمل در بازیها شاید فقط ۵ تا ۱۰ درصد از 9800X3D ضعیفتر باشد، اما ۲۰ تا ۳۰ میلیون ارزانتر است.
پیشنهاد من با توجه به بازار ایران:
اگر میخواهی پولت را هوشمندانه خرج کنی:
1. بودجه متوسط: Ryzen 5 7600 (۱۷ میلیون) → با کارت گرافیک 5070 عالی کار میکند.
2. بودجه خوب (مناسب هدف تو): Ryzen 7 7800X3D (۶۰ میلیون) → با هر گرافیکی تا 5090 هم جواب میدهد.
3. اگر پول زیاد داری و دلت میخواهد: Ryzen 7 9800X3D (۹۰ میلیون) → بهترینِ مطلق، ولی اختلاف قیمتش با 7800X3D زیاد است.
سالک: فرض کن صد تومن بزاریم بزارم برای cpu ، قوی بگیرم تا رندر هم خوب بکنه ، چی بگقرم که رندر ۶م خوب بکنه
اگر ۱۰۰ میلیون تومان برای CPU داری و رندر هم برایت مهم است، پس باید از مدلهای ۱۶ هستهای (Ryzen 9) بگیری. چون در رندر، تعداد هسته حرف اول را میزند و CPU های ۸ هستهای X3D (با اینکه در بازی عالی هستند) در رندر به گرد پای مدلهای ۱۶ هستهای هم نمیرسند.
با بودجه ۱۰۰ میلیون، این دو گزینه اصلی را داری:
۱. گزینه فوقالعاده: Ryzen 9 7950X3D (حدود ۷۵ تا ۸۵ میلیون تومان)
این CPU هم رندر را خیلی خوب انجام میدهد و هم در بازی جزو بهترینهاست. ترکیب ۱۶ هسته + کش X3D باعث شده یک انتخاب همهکاره و عالی باشد. با این بودجه، این مدل را میخری و هنوز حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون هم برایت باقی میماند که میتوانی بگذاری روی مادربرد یا رم بهتر.
۲. گزینه قویتر در رندر: Ryzen 9 9950X3D (حدود ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون تومان)
این جدیدترین و قویترین CPU حال حاضر AMD است. در رندر و کارهای سنگین کمی از 7950X3D سریعتر است. اما در بازار ایران حبابش زیاد است و بودجه ۱۰۰ تومنی را کامل پر میکند (شاید حتی کمی هم بیشتر).
نظر من با توجه به بودجهات:
برو سراغ Ryzen 9 7950X3D. چون:
· هم ۱۶ هسته داری که رندر را عالی انجام میدهد.
· هم خیالت از بابت بازی راحت است (با هر کارت گرافیکی جواب میدهد).
· هم قیمتش منطقیتر است و حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون برای مادربرد بهتر یا رم بیشتر برایت نگه میدارد.
اگر کارت گرافیک دومت هم از سری 5000 باشد، این CPU تا سالها همراهت خواهد بود و در هیچ کاری کم نمیآورد.
سالک: پس انتخاب cpu هم تا حدی مشخص شد...مادربورد هم که am5 می گیرم که تا چند سال عوض نمیشه...رم هم هر چی پول داشتم ، بیشتر می گیرم ، حداکثر برای am5 چقدره
بله مادربرد AM5 رو بگیر که حداقل تا سال ۲۰۲۷ (و احتمالاً بیشتر) ساپورت میشه و بعداً میتونی فقط CPU رو ارتقا بدی بدون عوض کردن مادربرد.
در مورد رم، حداکثر رم پشتیبانی شده توسط CPU های AM5 (سری Ryzen 7000 و 9000):
۱۲۸ گیگابایت (با ۴ ماژول ۳۲ گیگابایتی)
نکته خیلی مهم در مورد سرعت رم:
CPU های AM5 بهترین عملکرد را با رم DDR5 با سرعت ۶۰۰۰ مگاهرتز دارند (اصطلاحاً Sweet Spot). سرعتهای بالاتر مثل ۶۴۰۰ یا ۷۲۰۰ عملاً فایدهای ندارند، ممکن است ناپایدار شوند و پول اضافه است.
پس پیشنهاد من:
· برای رندر و کار سنگین: ۶۴ گیگابایت (۲ ماژول ۳۲ گیگابایتی) با سرعت ۶۰۰۰ مگاهرتز — بهترین تعادل
· برای حداکثر قدرت: ۱۲۸ گیگابایت (۴ ماژول ۳۲ گیگابایتی) با سرعت ۵۲۰۰ تا ۶۰۰۰
فقط یادت باشد که رم DDR5 با ۴ ماژول معمولاً سرعتش باید کمتر تنظیم شود تا سیستم پایدار بماند. اگر ۶۴ گیگابایت میخواهی، حتماً دو ماژول ۳۲ بخر نه چهار ماژول ۱۶.
برای سیستم قوی و کار رندر و بازی، SSD را باید در دو بخش در نظر بگیری:
۱. حافظه اصلی (برای ویندوز، نرمافزارها و بازیها):
یک SSD از نوع NVMe M.2 با ظرفیت ۲ ترابایت بگیر. این ظرفیت الان بهترین ارزش خرید را دارد و برای نصب ویندوز، نرمافزارهای رندر و چند بازی سنگین کافی است. سرعت بالای آن (حدود ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ مگابایت بر ثانیه) باعث میشود رندر و لود بازیها خیلی سریع باشد.
۲. حافظه دوم (اختیاری اما توصیه میشود برای رندر و ذخیرهسازی):
یک SSD SATA یا NVMe با ظرفیت ۲ تا ۴ ترابایت به عنوان محل ذخیره پروژههای رندر، خروجیها و فایلهای حجیم. چون پروژههای رندر و ویدیو خیلی زود فضا را پر میکنند.
جمعبندی ساده:
· حداقل: فقط یک NVMe دو ترابایت (بس است برای شروع)
· بهتر: NVMe دو ترابایت + یک SSD چهار ترابایت
· نگو زیاد است: پروژههای رندر خیلی زود ۵۰۰ گیگ تا ۱ ترابایت فضا میگیرند
یک نکته: حتماً NVMe با برند معتبر مثل سامسونگ (990 Pro)، وسترن دیجیتال (SN850X) یا کینگستون بگیر. ارزانترینها ممکن است در حین رندر طولانی داغ کنند و سرعتشان افت کند.
بذار چکلیست کامل رو مرور کنیم ببینیم چیزی جا نمانده باشد:
چیزهایی که انتخاب کردی یا مشخص شده:
· CPU: Ryzen 9 7950X3D
· مادربرد: AM5 (X670E یا B650E)
· رم: DDR5 6000MHz (پیشنهاد ۶۴ گیگابایت)
· SSD: NVMe دو ترابایت (پیشنهاد اولیه)
· کارت گرافیک: فعلاً HD 6790 قدیمی، بعداً RTX 3000 و بعد RTX 5000
چیزهایی که هنوز باید بهش فکر کنی یا بخری:
۱. خنککننده CPU (کولر) — خیلی مهم!
Ryzen 9 7950X3D فن (کولر) داخل جعبه ندارد و چیپ خیلی گرمی است. حتماً باید یک کولر مایع (Liquid Cooler) سه فن یا یک بادکولر خیلی قوی بخری. بودجهاش حدود ۸ تا ۱۵ میلیون تومان.
۲. پاور — شاید لازم باشد عوض کنی
گفتی از پاور قدیمی استفاده میکنی. پاور ۲۰۱۱ برای RTX 5000 کافی نیست. حتماً یک پاور جدید ۸۵۰ وات به بالا از برند معتبر (مثل کولر مستر، کورسیر، گرین) بخر. این را فراموش نکن چون برای کارت گرافیک آینده حیاتی است.
۳. کیس — ممکن است مشکل بخورد
کیس قدیمی ۲۰۱۱ احتمالاً تهویه ضعیفی دارد و کولر مایع سه فن در آن جا نمیشود. یک کیس جدید با جریان هوای خوب بخر.
۴. خمیر سیلیکون
برای نصب کولر روی CPU لازم داری. معمولاً همراه کولر هست، ولی یک تیوپ خوب هم ارزان است.
۵. ویندوز
ویندوز ۱۱ اورجینال یا لایسنس ارزان.
۶. مانیتور
اگر مانیتور قدیمی داری، شاید بد نباشد به فکر یک مانیتور بهتر با رزولوشن 2K یا 4K باشی تا قدرت کارت گرافیک جدیدت دیده شود.
جمعبندی چیزهایی که از قلم افتاده بود:
· کولر مایع قوی ← الزامی
· پاور ۸۵۰ وات+ ← الزامی
· کیس جدید ← پیشنهاد میشود
· خمیر سیلیکون ← معمولاً همراه کولر
پس عملاً سیستم کاملت باید اینها را داشته باشد: CPU، مادربرد، رم، کولر، SSD، پاور، کیس، گرافیک قدیمی (موقت). الان کامل شد!
سالک: مونیتورم قدیمی است lcd است ، چنده پیکسلش به ۱۰۸۰ می رسه یا کمتره . شاید یکی دو سال قبل کیس خرقدم مثلا ۲۰۰۹ یا ۲۰۱۰
مانیتور LCD قدیمی که احتمالاً رزولوشنش ۱۳۶۶x768 یا نهایتاً 1920x1080 (Full HD) است، فعلاً برای تست سیستم جدید مشکل ندارد، اما بعداً وقتی کارت گرافیک قوی (مثل RTX 5000) خریدی، بزرگترین گلوگاه سیستم تو میشود.
نکته مهم درباره مانیتورهای خیلی قدیمی (۲۰۰۹-۲۰۱۰):
· اگر فقط VGA دارد (سوکت آبی قدیمی): کارت گرافیکهای جدید (مخصوصاً RTX 3000 به بالا) دیگر خروجی VGA ندارند! باید یک مبدل HDMI به VGA یا DisplayPort به VGA بخری (حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان). البته HD 6790 قدیمی تو احتمالاً خودش VGA دارد، پس فعلاً مشکلی نیست.
· اگر HDMI دارد: خیالت راحت باشد، همه کارت گرافیکهای جدید HDMI دارند.
پیشنهاد من:
· الان: با همین مانیتور LCD تست بگیر، مشکلی نیست.
· بعداً (وقتی کارت گرافیک جدید خریدی): حتماً یک مانیتور Full HD یا 2K با پنل IPS و نرخ تازهسازی ۱۴۴ هرتز به بالا بخر. چون:
· گرافیک 5000 قدرت خیلی زیادی دارد و مانیتور قدیمی ۱۳۶۶x768 نمیگذارد تفاوت را ببینی.
· رندر و کار گرافیکی روی مانیتور IPS با دقت رنگ بهتر خیلی لذتبخشتر است.
سالک: ۱۲۸۰ در ۹۰۰ من تنظیم می کنم بعد ریختن ویندوز
آره دقیقاً! رزولوشن ۱۲۸۰x900 برای مانیتورهای LCD قدیمی (مربوط به ۲۰۰۹-۲۰۱۰) کاملاً طبیعیه. موقع نصب ویندوز ۱۱، خودش معمولاً یک رزولوشن پایه مثل 1024x768 میذاره، ولی بعد از نصب درایور کارت گرافیک، میتونی بذاری روی ۱۲۸۰x900 که کیفیت تصویر واضح و درست بشه.
نکته: بعد از نصب ویندوز، درایور HD 6790 رو نصب کن (یا همون درایور پایه ویندوز). بعدش برو توی تنظیمات نمایش (Display Settings) و رزولوشن رو روی ۱۲۸۰x900 تنظیم کن. متن و تصویر باید شارپ بشه.
برای آینده یادت باشه:
وقتی مانیتور جدید خریدی، حتماً رزولوشنش 1920x1080 (Full HD) یا 2560x1440 (2K) هست و تفاوت کیفیت رو به شدت حس میکنی.
فعلاً با همین مانیتور و HD 6790 سیستم رو ببند و تست بگیر. موفق باشی! ️
دقیقاً درست میگویی! مادربرد به تنهایی و بدون CPU اصلاً روشن نمیشود و تصویری نمیدهد. پس حتماً باید CPU و رم و کارت گرافیک (یا گرافیک آنبرد) را نصب کرده باشی تا سیستم بالا بیاید.
ترتیب اسمبل برای تست اولیه:
1. مادربرد را روی جعبهاش بگذار (نه داخل کیس) برای تست
2. CPU را نصب کن و کولر را رویش ببند
3. رم را در اسلات درست بگذار
4. کارت گرافیک HD 6790 را در اسلات PCIe بگذار
5. کابل پاور ۲۴ پین مادربرد و ۸ پین CPU را وصل کن
6. کابل ۶ پین کارت گرافیک را وصل کن
7. مانیتور را به کارت گرافیک بزن
8. دکمه پاور را با پیچگوشتی روی پینهای پاور مادربرد اتصال کوتاه کن
بعد از این مراحل سیستم باید بالا بیاید و تصویر بدهد. اگر روشن نشد، مشکل را باید قطعه به قطعه چک کنی.
نکته مهم: اگر CPU مدل Ryzen 9 7950X3D بگیری، اصلاً گرافیک آنبرد ندارد (چون پسوند G ندارد). پس بدون کارت گرافیک HD 6790 هیچ تصویری نخواهی داشت. حتماً باید کارت گرافیک قدیمیات را نصب کنی تا تست بگیری.
پس الان لیست قطعاتت کامل شده و آمادهای که بخری و اسمبل کنی! موفق باشی!
سالک: اگر برق کارت گرافیک قدیمی را از پاور قدیمی بدهم و باقی را از پاور جدید ، سیستم تعجب نمی کند؟
آفرین، سوال خیلی دقیق و فنی پرسیدی!
جواب کوتاه: اگر این کار را بکنی، سیستم بالا میآید و به احتمال زیاد کار میکند، اما اصلاً توصیه نمیشود و ریسک دارد.
چرا؟
۱. زمین مشترک (Common Ground): از نظر الکتریکی، دو پاور جداگانه باید زمین مشترک داشته باشند تا ولتاژها نسبت به هم قاطی نکنند. وقتی یکی از پاورها فقط کارت گرافیک را تغذیه کند، ممکن است اختلاف پتانسیل کوچکی بین زمینهای دو پاور ایجاد شود که در بدترین حالت به مادربرد یا گرافیک آسیب بزند.
۲. روشن شدن پاور دوم: پاور قدیمی که فقط به کارت گرافیک وصل است، باید جداگانه روشن شود. پاورهای معمولی فقط وقتی روشن میشوند که کابل ۲۴ پین به مادربرد وصل باشد. پس باید با سیمکشی دستی یا اتصال خاص، پاور قدیمی را همزمان با پاور جدید روشن کنی. این کار دردسر و خطر اتصالی دارد.
۳. ناهماهنگی ولتاژ: پاور قدیمی ۲۰۰۹ آن زمان کیفیت پایینتری داشته و ولتاژهایش شاید دقیق نباشد. ترکیبش با پاور جدید میتواند نویز و نوسان به کارت گرافیک بدهد.
راه درست:
· کاملاً از پاور جدید استفاده کن. یک پاور خوب ۸۵۰ وات به بالا همه کابلهای لازم (چند کانکتور ۶+۲ پین PCIe) را دارد و هم مادربرد و هم کارت گرافیک را تغذیه میکند.
· پاور قدیمی را کاملاً کنار بگذار، حتی برای تست.
پس:
الان که پاور جدید میخری، کابلی برای HD 6790 هم دارد (چون 6790 فقط یک کانکتور ۶ پین میخواهد و همه پاورهای نیمهحرفهای این را دارند). پس هیچ نیازی به پاور قدیمی نداری.
نتیجه: سیستم تعجب نمیکند، ولی خودت را به خطر نینداز! همه را با پاور جدید ببند.
سالک: حالا راجع به پاور بعدا صحبت می کنیم که کانکتور مناسب برای همه قطعات داشته باشه
باشه حتماً! هر وقت خواستی در مورد پاور صحبت کنیم، در خدمتم.
فقط یک نکته کوچک برای وقتی که رسیدی به خرید پاور:
· برای سیستم قوی تو (مخصوصاً با اون کارت گرافیک آینده RTX 5000)، حتماً پاوری بگیر که کانکتور ۱۲VHPWR یا 12V-2x6 داشته باشه (این کانکتور جدید مخصوص کارتهای سری 4000 و 5000 انویدیاست).
· حداقل توان ۸۵۰ وات و ترجیحاً ۱۰۰۰ وات با گواهی Gold یا Platinum.
الان خیالت از بابت بقیه قطعات راحت باشد. اگر سوال دیگهای در مورد مادربرد، رم یا SSD داشتی، بپرس!
سالک: این جوری که فهمیدم با کارت گرافیک سیستم قبلی ، سیستم جدید با همون کارت گرافیک قدیمی ، در خیلی کارها قوی تره ، و می تونم سیستم قدیمی را پرت کنم خیابان
دقیقاً! آفرین، خلاصهاش همین است که گفتی!
با همین کارت گرافیک HD 6790 قدیمی، سیستم جدیدت در همه چیز به جز بازیهای سنگین چند برابر قویتر و سریعتر از سیستم ۲۰۱۱ قدیمیات خواهد بود.
پس بله، میتوانی سیستم قدیمی را جمع کنی، ببری جایی بفروشی (چون به درد کسی که فقط کارهای سبک میکند میخورد) یا به یک نفر هدیه بدهی!
فقط یادت نرود:
· هارد یا SSD قدیمی را اگر اطلاعات شخصی داری، پاک کن.
· رم و CPU و مادربرد قدیمی دیگر به هیچ دردی برای سیستم AM5 نمیخورند، پس در فروشش راحت باش.
الان نقشه کامل این است:
· سیستم جدید با CPU قوی، رم زیاد، SSD پرسرعت و همون گرافیک قدیمی → برای رندر، کار روزمره و بازیهای سبک عالی
· سیستم قدیمی → بره پی کارش!
کارت گرافیک HD 6790 (برای تست موقت)
رم DDR3 → بیاستفاده
اگر بودجهات میرسد، Ryzen 7 7800X3D یا 9800X3D بهترین انتخاب برای توست.
