درباره لینوکس

saalek110

Well-Known Member
درست می‌گویید. در بخش خلاصه، تمرکز بر روایت فلسفی و ساختاری لینوکس بود. حالا بیایید خط‌به‌خط تاریخ فنی و کلیدی‌اش را مرور کنیم. این جدول زمانی، نقاط عطف اصلی را نشان می‌دهد:

گاه‌شمار کلیدی تاریخ لینوکس

· سال ۱۹۶۹ - تولد یونیکس (Unix) توسط کن تامپسون و دنیس ریچی در آزمایشگاه‌های بل (AT&T).
· سال ۱۹۸۳ - آغاز پروژه گنو (GNU) توسط ریچارد استالمن با هدف ساخت یک سیستم‌عامل شبه‌یونیکس کاملاً آزاد.
· سال ۱۹۸۷ - انتشار مینیکس (Minix) توسط اندرو تننبام. یک سیستم‌عامل آموزشی که بعدها الهام‌بخش لینوکس شد.
· سال ۱۹۹۱ (۲۵ اوت) - لینوس توروالدز آن پیام تاریخی را در گروه خبری comp.os.minix ارسال کرد و کار بر روی یک سیستم‌عامل آزاد جدید را اعلام کرد.
· سال ۱۹۹۱ (سپتامبر) - انتشار اولین نسخه عمومی هسته لینوکس (نسخه ۰.۰۱).
· سال ۱۹۹۲ - لینوکس تحت مجوز عمومی همگانی گنو (GPL) قرار گرفت. این تصمیم سرنوشت‌ساز، توسعه آزاد و مشارکتی را تضمین کرد.
· سال ۱۹۹۲ - تولد اولین توزیع‌های لینوکس مانند MCC Interim Linux، که نصب و استفاده را بسیار آسان‌تر کردند.
· سال ۱۹۹۳-۱۹۹۴ - ظهور توزیع‌های پایدار و تأثیرگذاری مانند Slackware (۱۹۹۳)، دبیان (Debian) (۱۹۹۳) و رد هت (Red Hat) (۱۹۹۴).
· سال ۲۰۰۰ به بعد - جهش به عرصه‌های جدید: لینوکس با موفقیت به سرورها، ابررایانه‌ها، دستگاه‌های توکار (Embedded) و با پیدایش اندروید در ۲۰۰۸، به دنیای موبایل تسخیر کرد.
· سال ۲۰۱۵ تاکنون - تبلور سلطه: لینوکس روی بیش از ۹۷٪ از ۵۰۰ ابررایانه برتر دنیا، اکثریت سرورهای اینترنت و میلیاردها دستگاه اندرویدی اجرا می‌شود.

⚔️ مجادله فنی معروف: لینوس توروالدز در برابر اندرو تننبام

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تاریخ لینوکس، مجادله کتبی بین لینوس و پروفسور اندرو تننبام (خالق مینیکس) است. تننبام در یک پست عمومی، طراحی هسته یکپارچه لینوکس را یک «اشتباه اساسی» در سال ۱۹۹۱ خواند و آن را «منسوخ» دانست.
او طرفدار معماری ریزهسته (مثل مینیکس) بود که معتقد بود پایدارتر و مدرن‌تر است. لینوس توروالدز با قاطعیت و استدلال فنی از انتخاب خود دفاع کرد. تاریخ نشان داد که طراحی لینوکس با وجود «منسوخ» خوانده شدن، به‌خاطر کارایی، سادگی و انعطاف عملی، موفقیتی خارق‌العاده یافت و امروز پایه دنیای دیجیتال است.

مسیر تکامل: از یک هاببی تا زیرساخت جهان

· چرا لینوس دست به کار شد؟ او از محدودیت‌های سیستم‌عامل‌های موجود ناراضی بود: مینیکس فقط آموزشی بود و حق نشر محدودی داشت، یونیکس تجاری بسیار گران بود و هسته پروژه گنو (با نام HURD) نیز به نتیجه نرسیده بود. بنابراین، خودش برای سرگرمی شروع به کدنویسی کرد.
· موتور موفقیت چه بود؟ کلید موفقیت، تغییر مجوز به GPL در سال ۱۹۹۲ و الهام گرفتن از مدل توسعه آزاد پروژه گنو بود. این کار هزاران توسعه‌دهنده داوطلب را از سراسر جهان جذب کرد تا مانند یک «بازار» (به تعبیر مقاله معروف «کلیسای جامع و بازار») روی آن کار کنند.
· گنو/لینوکس به چه معناست؟ لینوکس به تنهایی فقط یک هسته است. ترکیب این هسته با مجموعه کامل ابزارهای سیستم و برنامه‌های کاربردی پروژه گنو بود که یک سیستم‌عامل کامل و کاربردی به نام گنو/لینوکس را ساخت. به همین دلیل است که بنیاد نرم‌افزار آزاد اصرار دارد از این نام کامل استفاده شود.

جمع‌بندی

تاریخ لینوکس داستان ترکیب یک نیاز شخصی، یک فلسفه آزاد (گنو) و یک مدل توسعه انقلابی است. لینوس توروالدز جرقه را زد، اما این جامعه جهانی توسعه‌دهندگان بود که با پذیرفتن فلسفه نرم‌افزار آزاد، آن را به آتش بزرگی تبدیل کرد که امروز زیربنای فناوری جهان است.
 
آخرین ویرایش:

saalek110

Well-Known Member
با توجه به آنکه صدها توزیع لینوکس فعال وجود دارد، در اینجا به معرفی مهم‌ترین و تأثیرگذارترین‌ها می‌پردازم. می‌توانید بر اساس هدف اصلی، آنها را گروه‌بندی کنید.

دبیان (Debian)

· نقش: پایه‌ای بسیار پایدار و قابل اعتماد که شالوده بسیاری از توزیع‌های دیگر است. بیش از ۱۳۸ توزیع بر پایه آن ساخته شده‌اند.
· مخاطب: حرفه‌ای‌ها، علاقه‌مندان به نرم‌افزار آزاد محض، کاربران سرورها.

اوبونتو (Ubuntu)

· نقش: محبوب‌ترین و کاربرپسندترین مشتق دبیان. جامعه کاربری عظیمی دارد و برای تازه‌کاران بسیار مناسب است.
· مخاطب: تازه‌کاران، کاربران عمومی، کسانی که به دنبال نصب آسان و پشتیبانی گسترده هستند.

فدورا (Fedora)

· نقش: جلودار فناوری‌های نو و بستری برای آزمایش قابلیت‌های جدیدی که بعداً وارد توزیع تجاری ردهت (Red Hat Enterprise Linux) می‌شوند.
· مخاطب: توسعه‌دهندگان، علاقه‌مندان به جدیدترین نرم‌افزارهای آزاد.

آرچ لینوکس (Arch Linux)

· نقش: توزیعی ساده، سبک و کاملاً سفارشی‌شده توسط کاربر. فقط حداقل‌های مورد نیاز را ارائه می‌دهد و کاربر باید بقیه سیستم را خودش بسازد.
· مخاطب: کاربران حرفه‌ای که به دنبال کنترل کامل و درک عمیق از سیستم هستند.

لینوکس مینت (Linux Mint)

· نقش: توزیعی بر پایه اوبونتو که تمرکزش بر روی سهولت استفاده و تجربه‌ای آشنا (مشابه ویندوز) است. بسیاری آن را برای تازه‌کاران حتی مناسب‌تر از اوبونتو می‌دانند.
· مخاطب: مهاجران تازه‌وارد از ویندوز، کسانی که به دنبال محیطی پایدار و بدون دردسر هستند.

کالی لینوکس (Kali Linux)

· نقش: توزیعی تخصصی بر پایه دبیان که به طور کامل با ابزارهای پیشرفته تست نفوذ و امنیت سایبری مجهز شده است.
· مخاطب: متخصصان امنیت سایبری و تست نفوذ (به هیچ وجه برای کاربران عادی یا مبتدی توصیه نمی‌شود).

CentOS / Rocky Linux / AlmaLinux

· نقش: جایگزین‌های رایگان و جامعه‌محور برای توزیع تجاری ردهت (RHEL). برای محیط‌های سروری که به پایداری و سازگاری طولانی‌مدت نیاز دارند، طراحی شده‌اند.
· مخاطب: مدیران سرور، کسب‌وکارها، سازمان‌ها.

ریشه این همه تنوع چیست؟

وجود بیش از ۶۰۰ توزیع لینوکس به چند دلیل کلیدی برمی‌گردد:

· آزادی عمل: فلسفه نرم‌افزار آزاد به هر کس این حق را می‌دهد که سیستم را تغییر دهد و نسخه خودش را منتشر کند.
· اهداف تخصصی: امکان ایجاد توزیع برای اهداف خاص (مثل سرور، امنیت، احیای سخت‌افزار قدیمی، آموزش و غیره) وجود دارد.
· جامعه محوری: بسیاری از توزیع‌ها توسط جوامع داوطلب‌مند کاربران و توسعه‌دهندگان شکل گرفته و نگهداری می‌شوند.

چگونه برای خودتان انتخاب کنید؟

برای تصمیم‌گیری، این سه سوال را از خود بپرسید:

1. هدف و سطح مهارت: آیا تازه‌کار هستید؟ توسعه‌دهنده‌اید؟ یا یک مدیر سیستم؟ (اوبونتو/مینت برای شروع و فدورا/آرچ برای پیشرفته‌ها گزینه‌های بهتری هستند).
2. نیازهای سخت‌افزاری: سیستم شما قدیمی و کم‌قدرت است یا قدرتمند؟ (توزیع‌های سبکی مانند Xubuntu یا Lubuntu برای سیستم‌های قدیمی طراحی شده‌اند).
3. اولویت‌های شخصی: ثبات (دبیان)، دسترسی به جدیدترین نرم‌افزارها (فدورا)، کنترل کامل (آرچ) یا سهولت (اوبونتو) برای شما مهم‌تر است؟

بهترین روش برای تصمیم نهایی، دانلود نسخه «زنده» (Live) توزیع مورد نظر و تست آن بدون نصب، از روی یک USB است.
 

saalek110

Well-Known Member
عالی سوال کردید. درک مفهوم «توزیع» (Distribution یا به اختصار Distro)، کلید درک دنیای متنوع لینوکس است.

در یک تشبیه ساده: هسته لینوکس مثل یک موتور ماشین است. قوی، قابل اعتماد، اما به تنهایی نمی‌توانید با آن رانندگی کنید. یک توزیع لینوکس، مثل یک ماشین کامل است که روی این موتور سوار شده: بدنه، فرمان، صندلی، سیستم صوتی و هزاران قطعه دیگر به آن اضافه شده تا قابل استفاده باشد.

توزیع چیست؟ (تعریف فنی)

یک توزیع لینوکس، مجموعه‌ای کامل و آماده‌استفاده از نرم‌افزارها است که حول هسته لینوکس بسته‌بندی شده و شامل این اجزاست:

1. هسته لینوکس (موتور اصلی)
2. ابزارهای سیستم و کتابخانه‌ها (اغلب از پروژه گنو)
3. یک مدیر بسته (مثل apt یا dnf برای نصب و حذف برنامه‌ها)
4. یک محیط دسکتاپ (رابط گرافیکی مثل GNOME یا KDE)
5. مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی پیش‌فرض (مرورگر، دفترچه، پخش‌کننده رسانه و...)

هدف یک توزیع، ارائه یک سیستم‌عامل کامل، یکپارچه و تست‌شده است که کاربر بتواند آن را نصب کند و بلافاصله شروع به کار با آن کند.

چه کسانی توزیع می‌سازند؟

سازندگان توزیع‌ها را می‌توان در سه دسته کلی قرار داد:

1. جوامع داوطلب (Community-Driven)

· نمونه‌ها: دبیان (Debian)، آرچ لینوکس (Arch Linux)، فدورا (Fedora تا حد زیادی).
· ویژگی: قلب لینوکس در اینجاست. این توزیع‌ها توسط تیم‌های داوطلب از سراسر جهان توسعه و نگهداری می‌شوند. انگیزه اصلی آن‌ها اشتراک‌گذاری دانش، فلسفه نرم‌افزار آزاد و ساختن چیزی برای جامعه است. تصمیم‌گیری‌ها معمولاً به صورت جمعی و باز انجام می‌شود.

2. شرکت‌های تجاری (Commercial/Enterprise)

· نمونه‌ها: ردهت (Red Hat) ، اُپن‌سوزه (SUSE)، کنونیکال (شرکت پشتیبان اوبونتو).
· ویژگی: این شرکت‌ها یک توزیع رایگان و جامعه‌محور (مثل فدورا یا اوبونتو) و یک توزیع تجاری با پشتیبانی حرفه‌ای (مثل RHEL یا SUSE Linux Enterprise) ارائه می‌دهند. درآمد آن‌ها از فروش خدمات پشتیبانی، آموزش و مشاوره به کسب‌وکارهای بزرگ تأمین می‌شود. کار آن‌ها استانداردسازی و پشتیبانی بلندمدت را به اکوسیستم می‌آورد.

3. افراد یا گروه‌های مستقل

· نمونه: بسیاری از توزیع‌های کوچک و تخصصی.
· ویژگی: یک فرد یا گروه کوچک ممکن است برای راه‌اندازی یک وبلاگ، یادگیری یا رفع یک نیاز خاص (مثلاً ساخت توزیعی برای موسیقی‌دانان یا هنرمندان) توزیع خود را بسازند. این توزیع‌ها اغلب بر پایه یک توزیع بزرگ‌تر (مثل اوبونتو یا آرچ) ساخته می‌شوند.

چرا این همه توزیع مختلف وجود دارد؟

دلیل اصلی، آزادی و انعطافی است که فلسقه متن‌باز ارائه می‌دهد. هر گروهی می‌تواند توزیع خود را بسازد چون:

· نیازهای مختلف: نیاز یک سرور ابری با نیاز یک هنرمند یا یک هکر قانونی کاملاً متفاوت است.
· فلسفه‌های مختلف: برخی بر پایداری محض (دبیان) تمرکز می‌کنند، برخی بر جدیدترین نرم‌افزارها (فدورا) و برخی بر سادگی و کنترل کاربر (آرچ).
· سلیقه‌های مختلف: برخی محیط گرافیکی شبیه ویندوز (لینوکس مینت) را ترجیح می‌دهند و برخی ظاهر مدرن‌تر (اوبونتو).

خلاصه و نتیجه‌گیری

· توزیع = هسته لینوکس + همه نرم‌افزارهای لازم برای تبدیل آن به یک سیستم عامل آماده استفاده.
· سازندگان = می‌توانند جامعه داوطلب، یک شرکت تجاری یا یک فرد مستقل باشند.
· هدف نهایی = ارائه یک بسته نرم‌افزاری یکپارچه که نیاز یا سلیقه خاصی از کاربران را هدف قرار داده باشد.

این مدل «بازار آزاد توزیع‌ها» است که باعث نوآوری بی‌وقفه در دنیای لینوکس شده. قدرت در حق انتخاب کاربر است.
 

جدیدترین ارسال ها

بالا