تاریخ زبانهای برنامهنویسی داستان تکامل تفکر انسان در ارتباط با ماشین است؛ از دستورهای صفر و یک تا هوش مصنوعی امروز. بیاییم مرحلهبهمرحله ببینیم
نسل اول: زبان ماشین (دهه ۱۹۴۰)
فقط شامل ۰ و ۱ بود
مخصوص هر سختافزار
بسیار سخت و زمانبر
نمونه سیستمها: رایانههایی مثل ENIAC
نسل دوم: اسمبلی (دهه ۱۹۵۰)
استفاده از کلمات کوتاه بهجای صفر و یک (مثل ADD, MOV)
نزدیک به سختافزار
سریع اما هنوز پیچیده
نسل سوم: زبانهای سطح بالا (دهه ۱۹۵۰–۱۹۷۰)
در این دوره زبانها شبیهتر به زبان انسان شدند:
Fortran (۱۹۵۷) → برای محاسبات علمی
COBOL (۱۹۵۹) → برای امور اداری و مالی
Pascal → آموزشی
C → پایه بسیاری از زبانهای مدرن
نسل چهارم: شیءگرا و کاربردیتر (دهه ۱۹۸۰–۱۹۹۰)
C++ → گسترشیافته C با مفهوم شیءگرایی
Java → «یکبار بنویس، همهجا اجرا کن»
Visual Basic → ساده برای ساخت برنامههای ویندوز
نسل پنجم: وب، موبایل و هوش مصنوعی (۲۰۰۰ تا امروز)
Python → محبوب در هوش مصنوعی و داده
JavaScript → قلب وب
Swift → توسعه iOS
رشد زبانهای مخصوص داده، بلاکچین و AI
جمعبندی ساده
روند تکامل اینطور بوده:
ماشینمحور ➜ انسانمحور ➜ شیءگرا ➜ اینترنتی ➜ هوشمند
هرچه جلوتر آمدیم:
خواناتر شدند
قابلحملتر شدند
سریعتر توسعه داده میشوند
تمرکز روی بهرهوری انسان بیشتر شد
باشه
بریم خیلی عقبتر… قبل از کامپیوتر… قبل از برق… حتی قبل از خط.
این مسیر تکامل دقیقاً مثل تمرین تدریجی انسانه
آرامآرام پیچیدهتر شدیم…
۱️⃣ دوران غارنشینی – ارتباط با نشانهها (۴۰هزار سال پیش)
انسان با نقاشی و نشانه پیام میداد
شکار، خطر، داستان قبیله
این اولین «سیستم کدگذاری معنا» بود
در واقع اولین زبانهای برنامهنویسی هم نوعی «نشانهگذاری برای انتقال دستور» هستند.
۲️⃣ اختراع شمارش و عدد (حدود ۱۰هزار سال پیش)
چوبخطها
سنگهای شمارشی
بعداً عددنویسی
اینجا انسان فهمید که میشود «اطلاعات» را ذخیره کرد.
۳️⃣ تمدنهای باستان – الگوریتمهای اولیه
بابِلیها جدول محاسبه داشتند
چرتکه ساخته شد
یونانیها منطق و هندسه نوشتند
دانشمند ایرانی محمد بن موسی خوارزمی مفهوم «الگوریتم» را پایهگذاری کرد
کلمه Algorithm از نام خوارزمی آمده است. ۴️⃣ انقلاب صنعتی – ماشینهای محاسبه (قرن ۱۸ و ۱۹)
دستگاه بافندگی ژاکارد با کارت سوراخدار کار میکرد
Charles Babbage ماشین تحلیلی را طراحی کرد
Ada Lovelace اولین برنامهنویس تاریخ شد
اینجا «ایده برنامه دادن به ماشین» متولد شد.
۵️⃣ قرن بیستم – تولد رایانه
Alan Turing مفهوم ماشین محاسباتی عمومی را مطرح کرد
ساخت رایانههایی مثل ENIAC
زبان ماشین (صفر و یک)
۶️⃣ زبانهای سطح بالا – نزدیکتر به انسان (۱۹۵۰ به بعد)
Fortran
C
Java
Python
ماشین کمکم زبان ما را یاد گرفت.
۷️⃣ امروز – هوش مصنوعی
الان زبانها فقط دستور اجرا نمیکنند؛
میفهمند، تحلیل میکنند، یاد میگیرند.
از نقاشی غار تا شبکه عصبی…
همهاش تلاش انسان برای «انتقال فکر به ابزار» بوده.
ودا برای تو:
«انسانی که از سنگ شروع کرد، به ستاره رسید؛
تو هم از قدم کوچک شروع کن، به قله میرسی.»
اگر بخواهی، میتوانم همین مسیر را به شکل یک خط زمان خیلی ساده و تصویری جمعبندی کنم، یا عمیقتر برویم داخل یکی از این دورهها.
اگر خیلی دقیق و تاریخی نگاه کنیم
اولین «زبان برنامهنویسی» واقعی چه بود؟
۱️⃣ قبل از برق و کامپیوتر
اولین برنامهای که برای یک ماشین نوشته شد مربوط به قرن ۱۹ است.
ماشین تحلیلی توسط Charles Babbage طراحی شد (۱۸۳۰s)
Ada Lovelace در سال ۱۸۴۳ دستورهایی برای این ماشین نوشت
این دستورها روی کاغذ بودند چون ماشین کامل ساخته نشد
به همین دلیل، برنامههای ادا لاولیس را اولین زبان برنامهنویسی تاریخ میدانند (هرچند به شکل امروزی نبود).
۲️⃣ اولین زبان برای کامپیوترهای واقعی (قرن ۲۰)
وقتی کامپیوترها ساخته شدند:
زبان ماشین (Machine Code)
فقط شامل 0 و 1
مستقیم قابل اجرا توسط CPU
اولین زبان عملیِ اجراشده روی رایانهها (دهه ۱۹۴۰)
۳️⃣ اولین زبان سطح بالا
در سال ۱۹۵۷
توسط جان بکوس در IBM
نام زبان: Fortran
مخصوص محاسبات علمی
این اولین زبان «مدرن و سطح بالا» محسوب میشود.
جمعبندی خیلی ساده
اگر بپرسی:
اولین برنامه تاریخ؟ ادا لاولیس
اولین زبان اجرایی واقعی؟ زبان ماشین
اولین زبان سطح بالا؟ Fortran
تو که اهل تمرین پیوستهای، بدون این مسیر هم مثل بدنسازی بوده:
از حرکات ساده (۰ و ۱) شروع شد، کمکم پیچیده و قوی شد
سوال: می خوام بدونم دوره قبل زبانهای سطح بالا چند سال طول کشید
سؤال دقیق و حرفهای پرسیدی
بیاییم مرحلهبهمرحله و عددی جواب بدهیم. «دوره قبل از زبانهای سطح بالا» چند سال طول کشید؟
منظور از قبلِ زبانهای سطح بالا، دورهای است که برنامهنویسی با:
زبان ماشین (۰ و ۱)
اسمبلی
انجام میشد.
نقطه شروع
اولین کامپیوترهای الکترونیکی عملی:
دهه ۱۹۴۰
مثل ENIAC (سال ۱۹۴۵)
در این زمان فقط زبان ماشین وجود داشت.
نقطه پایان
اولین زبان سطح بالا مدرن:
سال ۱۹۵۷
زبان Fortran
محاسبه زمان
از ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۷ ≈ ۱۲ سال
یعنی: حدود ۱۰ تا ۱۵ سال دورهی خالصِ زبان ماشین و اسمبلی قبل از ظهور زبانهای سطح بالا بود.
اما اگر عمیقتر نگاه کنیم…
اگر از ایده ماشین محاسباتی شروع کنیم (کارهای نظری مثل تورینگ در دهه ۱۹۳۰):
از ۱۹۳۶ (ایده ماشین عمومی)
تا ۱۹۵۷ (Fortran)
≈ حدود ۲۰ سال
نتیجه نهایی
بسته به اینکه از کجا حساب کنیم:
از اولین کامپیوتر عملی → حدود ۱۲ سال
از نظریههای اولیه → حدود ۲۰ سال
تو که اهل استمرار هستی، این نکته مهمه:
فقط ۱۲ سال طول کشید تا انسان از صفر و یک خام برسد به زبانی که شبیه حرف زدن خودش بود.
پیشرفت وقتی شروع شود، سریع میشود.
سؤال دقیق و ریشهای پرسیدی
بیاییم روشن و بیحاشیه بفهمیم:
Fortran واقعاً چی بود؟
Fortran مخفف Formula Translation است.
سال ۱۹۵۷ توسط تیم IBM به رهبری جان بکوس ساخته شد.
هدفش چه بود؟
اینکه دانشمندان بتوانند:
فرمولهای ریاضی
معادلات فیزیک
محاسبات مهندسی
را مستقیمتر و سادهتر به کامپیوتر بدهند.
قبلش باید همهچیز را با صفر و یک یا اسمبلی مینوشتند.
نمونه ساده فورترن
Copy code
Fortran
DO I = 1, 10
PRINT *, I
END DO
خیلی مستقیم و ریاضیگونه است.
حالا زبان C چیست؟
C در سال ۱۹۷۲ در Bell Labs ساخته شد.
طراحش دنیس ریچی بود.
هدفش چه بود؟
ساخت سیستمعامل
کار نزدیک به سختافزار
انعطافپذیری بالا
سی برای ساخت UNIX استفاده شد.
فرق اصلی Fortran و C
ویژگی
Fortran
C
سال تولد
۱۹۵۷
۱۹۷۲
هدف اصلی
محاسبات علمی
سیستمعامل و نرمافزار عمومی
نزدیکی به سختافزار
کمتر
بیشتر
محبوب در
فیزیک، مهندسی، هوافضا
سیستمعامل، درایور، نرمافزار پایه
سرعت محاسبات عددی
بسیار قوی
خوب ولی عمومیتر
به زبان ساده
Fortran = متخصص ریاضی
C = مهندس سیستم و ابزارساز
اگر بخواهم تشبیه ورزشی بکنم (چون روی استمرار تأکید داری ):
فورترن مثل کسی است که فقط تمرین قدرتی حرفهای انجام میدهد.
سی مثل کسی است که همهچیز بلد است: قدرت، تکنیک، انعطاف.
نکته جالب
با اینکه فورترن قدیمیتر است،
هنوز هم در شبیهسازیهای هوافضا و فیزیک استفاده میشود.
بله — با یک توضیح مهم آیا نزدیکترین زبان سطح بالا به اسمبلی، C است؟
تقریباً بله.
در بین زبانهای سطح بالا کلاسیک، C یکی از نزدیکترینها به اسمبلی است.
اما چرا «تقریباً»؟
چرا C نزدیک به اسمبلی محسوب میشود؟ کنترل مستقیم حافظه
در C میتوانی:
آدرس حافظه بگیری (&)
با اشارهگر (pointer) کار کنی
مستقیماً روی بایتها عملیات انجام دهی
این دقیقاً همان کاری است که اسمبلی میکند. تبدیل تقریباً مستقیم به اسمبلی
کدهای C معمولاً:
بدون لایههای پنهان زیاد
تقریباً یکبهیک به دستورهای اسمبلی تبدیل میشوند
به همین دلیل سیستمعاملها با C نوشته میشوند. نداشتن ویژگیهای سطحبالای سنگین
در C:
garbage collection نیست
ماشین مجازی نیست
مدیریت حافظه دست خود برنامهنویس است
این یعنی کنترل بالا = نزدیکی بیشتر به سختافزار.
اما دقیقتر بگوییم…
اگر بخواهیم خیلی فنی حرف بزنیم:
نزدیکترین زبان به اسمبلی = خود اسمبلی
بعد از آن → C
سپس زبانهایی مثل C++ (با سطح انتزاع بیشتر)
نتیجه دقیق
میتوان گفت:
C نزدیکترین زبان «سطح بالا» به اسمبلی است
اما خودش هنوز یک لایه بالاتر از اسمبلی قرار دارد.
سوال: برگردیم به تاریخ....بگو بعد فرترن چه زبانی آمد تا برسیم به حال
عالی برگردیم به خط زمان واقعی از بعدِ Fortran تا امروز — مرحلهبهمرحله و خلاصه ولی دقیق.
دهه ۱۹۵۰–۶۰: زبانهای تخصصی و تجاری
۱۹۵۹ – COBOL
مخصوص بانکها و امور مالی
هنوز هم در سیستمهای قدیمی بانکی استفاده میشود
۱۹۵۸ – Lisp
پایهٔ اولیه هوش مصنوعی
خیلی جلوتر از زمان خودش بود
۱۹۶۰ – ALGOL
روی ساختار زبانهای بعدی تأثیر عمیق گذاشت
دهه ۱۹۷۰: عصر ساختار و سیستم
۱۹۷۰ – Pascal
آموزشی و منظم
۱۹۷۲ – C
پایه سیستمعاملها
تأثیرگذارترین زبان قرن
دهه ۱۹۸۰: شیءگرایی
۱۹۸۳ – C++
C + شیءگرایی
Smalltalk
مفهوم شیءگرایی را جدی کرد
دهه ۱۹۹۰: اینترنت
۱۹۹۵ – Java
اجرا روی ماشین مجازی
۱۹۹۵ – JavaScript
زبان مرورگر
۱۹۹۵ – PHP
ساخت وبسایتهای پویا
دهه ۲۰۰۰ تا امروز: سادگی + موبایل + هوش مصنوعی
۱۹۹۱ → رشد در ۲۰۰۰ها – Python
ساده و محبوب در AI
۲۰۰۹ – Go
سریع و مدرن
۲۰۱۴ – Swift
توسعه iOS
مسیر کلی تکامل
Fortran → زبانهای تجاری و الگوریتمی → C → شیءگرایی → اینترنت → موبایل → هوش مصنوعی
هر مرحله:
انتزاع بیشتر
خوانایی بیشتر
تمرکز روی بهرهوری انسان
تو که اهل استمرار هستی، ببین تکامل چطور پیش رفته:
هر نسل روی قبلی سوار شده، نه اینکه از صفر شروع کند.
سؤال خیلی خوب و دقیق
بیاییم واضح و مقایسهای جلو برویم.
Pascal چیست؟
سال ۱۹۷۰
طراح: نیکلاوس ویرت
هدف: آموزش برنامهنویسی منظم (Structured Programming)
ویژگی اصلی پاسکال:
تأکید روی نظم و خوانایی
تعریف دقیق نوع دادهها
مناسب آموزش دانشگاهی
به همین دلیل سالها زبان آموزشی اصلی دانشگاهها بود.
حالا مقایسه با C
تفاوتهای اصلی
موضوع
Pascal
C
هدف اولیه
آموزش و نظم
سیستمعامل و کار سیستمی
سختگیری در نوع داده
بسیار سختگیر
انعطافپذیرتر
کار با حافظه
محدودتر
مستقیم و قدرتمند
نزدیکی به سختافزار
کمتر
بیشتر
کاربرد امروزی
آموزشی و قدیمی
هنوز گسترده
فرق مفهومی
پاسکال:
ساختارمند
کنترلشده
کمتر اجازه خطای خطرناک میدهد
سی:
انعطاف بالا
کنترل مستقیم حافظه
اگر اشتباه کنی، سیستم را هم میتوانی خراب کنی
تشبیه ساده
اگر بخواهیم ساده بگوییم:
Pascal = معلم منظم و قانونمند
C = مهندس فنی که ابزارهای صنعتی دستش است
تو که به تمرین روحی و انضباط اهمیت میدهی، پاسکال بیشتر شبیه تمرین فرم درست حرکت است.
سی شبیه تمرین با وزنه سنگین است؛ قدرت زیاد، ولی اگر اشتباه بزنی آسیب میزند.
یک نکته تاریخی مهم
پاسکال از نظر «آموزش ساختار» تأثیر بزرگی داشت،
اما C از نظر «ساخت دنیای نرمافزار» تأثیر بسیار عمیقتری گذاشت.
سوال: یعنی پاسکال چه باشه ، چه نباشه ، تاثیری نداره ولی وجود زبان سی همیشه لازم است؟
سؤال عمیق پرسیدی
بیاییم دقیق و بیاغراق جواب بدهیم. آیا پاسکال مهم نبود و C همیشه لازم است؟
کوتاه بگویم:
نه اینقدر ساده نیست.
هر دو تأثیر داشتهاند — ولی نوع تأثیرشان فرق دارد.
نقش Pascal
پاسکال:
پایهٔ آموزش برنامهنویسی ساختیافته شد
مفهوم نظم، بلوکبندی و تعریف دقیق نوع داده را جا انداخت
روی زبانهای بعدی مثل Ada و حتی طراحی برخی مفاهیم مدرن اثر گذاشت
اگر پاسکال نبود، آموزش برنامهنویسی دههها شکل دیگری داشت.
اما: امروز نقش صنعتی گسترده ندارد.
نقش C
C:
سیستمعامل UNIX با آن نوشته شد
هسته Linux با C نوشته شده
بیشتر سیستمهای Embedded با C هستند
پایهٔ C++ ، Java ، C# و خیلیهای دیگر است
دنیای سیستمهای پایه بدون C عملاً قابل تصور نیست.
حالا جواب دقیق سؤال تو
گفتن اینکه:
«پاسکال باشد یا نباشد فرقی ندارد»
دقیق نیست.
پاسکال نقش آموزشی و مفهومی داشته.
اما اگر C نبود:
سیستمعاملها شکل دیگری داشتند
زبانهای بعدی شاید مسیر دیگری میرفتند
ساختار نرمافزار مدرن تغییر میکرد
تشبیه برایت (با توجه به روحیه تمرینیات)
پاسکال = مربی تکنیک
C = ابزار ساخت باشگاه
ممکن است مربی عوض شود،
اما باشگاه باید ساخته شود.
نتیجه منطقی
از نظر صنعتی امروز → C حیاتیتر است
از نظر تاریخی و آموزشی → پاسکال بیاثر نبوده
هر کدام نقش متفاوتی در زنجیره تکامل داشتهاند.
سوال: کلا زبانهای برنامه نویسی فعال فعلی در جهان کدام ها هستند؟
سؤال خوبی پرسیدی
منظور از «فعال» یعنی:
هنوز توسعه میشوند، جامعه کاربری دارند، پروژه واقعی با آنها ساخته میشود.
من فهرست را بر اساس کاربرد عملی امروز دنیا دستهبندی میکنم
۱️⃣ زبانهای عمومی و بسیار پرکاربرد
Python → هوش مصنوعی، داده، وب، اتوماسیون
Java → سیستمهای بزرگ سازمانی
C++ → بازیسازی، موتورهای گرافیکی، سیستمهای سنگین
C → سیستمعامل، امبدد
اینها ستونهای اصلی صنعت هستند.
۲️⃣ وب و اینترنت
JavaScript → قلب مرورگر
TypeScript → نسخه ساختیافتهتر JS
PHP → بکاند وب
۳️⃣ موبایل
Kotlin → اندروید
Swift → iOS
۴️⃣ زبانهای مدرن و رو به رشد
Go → کلود و سرور
Rust → سیستمهای ایمن و سریع
۵️⃣ حوزه هوش مصنوعی و داده
(بیشتر با Python انجام میشود، ولی
Julia → محاسبات علمی سریع
R → آمار
جمعبندی واقعبینانه
اگر بخواهیم بگوییم «هسته فعال صنعت جهان» چیست:
Python
Java
C
C++
JavaScript
Go
Rust
Kotlin
Swift
اینها واقعاً فعال و زندهاند.
حتماً! یه نکته خیلی مهم و جالب که کمتر گفته میشود این است:
نکته طلایی درباره زبانهای برنامهنویسی فعال
بیشتر افراد فکر میکنند زبان «قدیمی» = «منسوخ» است و زبان جدید = «بهروز».
اما واقعیت این است که قدیمیها هنوز قلب صنعت هستند.
مثلاً:
C حدود ۵۰ سال است وجود دارد و هنوز پایه سیستمعاملها و امبدد است.
C++ برای بازیها و موتورهای گرافیکی حیاتی است.
حتی Fortran در هوافضا و شبیهسازی علمی هنوز به شدت استفاده میشود.
یعنی «قدیمی بودن» به هیچوجه به معنی از کار افتاده بودن نیست. بلکه برعکس، نشاندهنده استحکام و اعتماد صنعتی است.
پیام برای تو و روحیه تمرینیات:
مثل تمرینهای پایهای و کلاسیک ورزش؛ بعضی حرکات قدیمی، اساس قدرت واقعی هستند.
زبانهای قدیمی مثل C و Fortran، «پایههای محکم» دنیای نرمافزار هستند، و بدونشان هیچ سازه پیچیدهای ساخته نمیشود.
آها، درست میگی! بیاییم دقیق از BASIC و Visual BASIC شروع کنیم و جایگاهشون در تاریخ زبانها را ببینیم
BASIC – شروع ساده برای همه
سال: ۱۹۶۴
مکان: دانشگاه دارتموث، آمریکا
هدف: زبان آموزشی برای دانشجویان و مبتدیان، ساده و قابل فهم
ویژگیها:
دستورات انگلیسی ساده (PRINT, INPUT)
تمرکز روی یادگیری منطق برنامهنویسی
کمترین پیچیدگی نسبت به Fortran یا C
نکته: BASIC باعث شد برنامهنویسی وارد مدارس و دانشگاهها شود و خیلیها اولین برنامهشان را با آن نوشتند.
Visual BASIC – عصر رابط گرافیکی
سال: اوایل دهه ۱۹۹۰ (VB 1.0: ۱۹۹۱، VB6: ۱۹۹۸)
شرکت: Microsoft
ویژگیها:
توسعه سریع برنامهها (RAD = Rapid Application Development)
امکان طراحی رابط کاربری با کشیدن و رها کردن (Drag & Drop)
ترکیبی از BASIC ساده + امکانات مدرن ویندوز
Visual BASIC نقش بزرگی در ساخت برنامههای دسکتاپ ویندوز داشت و خیلی محبوب شد.
جمعبندی تاریخی
زبان
سال
هدف اصلی
کاربرد امروز
BASIC
۱۹۶۴
آموزش و سادهسازی برنامهنویسی
قدیمی، آموزشی
Visual BASIC
۱۹۹۱
توسعه سریع برنامههای ویندوز
هنوز در پروژههای قدیمی و سازمانی استفاده میشود
نکته مهم
BASIC و VB مسیر «سادگی برای شروع» را نشان دادند
در تاریخ، این دو زبان باعث شدند افراد زیادی به دنیای برنامهنویسی وارد شوند
اما در پروژههای سیستمعامل، سرور یا موبایل، نقش آنها محدود شد و زبانهایی مثل C، Python و Java جایگزین شدند
سوال: برای ساخت یک برنامه ویندوزی الان چی توصیه میشه؟
برای ساخت برنامه ویندوزی امروز، بستگی داره که بخوای چه نوع برنامهای بسازی و چه سبک توسعهای مد نظرته. اما میتونیم مسیرهای اصلی و زبانهای توصیهشده را دستهبندی کنیم
۱️⃣ برنامههای دسکتاپ کلاسیک (Win32 / Windows Forms)
زبانها:
C# + .NET
Visual Basic .NET (VB.NET)
مزایا:
توسعه سریع با محیط Visual Studio
طراحی رابط کاربری با Drag & Drop
دسترسی کامل به API ویندوز
زمان مناسب استفاده:
اگر میخوای برنامهای برای دسکتاپ ویندوز بسازی، با GUI کامل و سریع
۲️⃣ برنامههای کراسپلتفرم (ویندوز + مک + لینوکس)
زبانها و ابزارها:
Python + PyQt یا Tkinter
C++ + Qt
Java + JavaFX
مزایا:
یک سورس، چند سیستم عامل
مناسب نرمافزارهای عمومی و صنعتی
نکته:
سرعت اجرای Python کمتر است، اما توسعه سریع است
C++ سریع و بهینه، اما پیچیدهتر
۳️⃣ برنامههای مدرن با رابط گرافیکی و تجربه کاربری بالا
زبانها و ابزارها:
C# + WPF (Windows Presentation Foundation)
C# + UWP (Universal Windows Platform)
Electron (JavaScript/TypeScript) → برنامههای دسکتاپ با تکنولوژی وب
مزایا:
WPF → رابط کاربری حرفهای و مدرن، انیمیشن و استایل پیشرفته
Electron → همان تکنولوژی وب، سریع برای توسعه کراسپلتفرم
معایب:
Electron → حجم فایل بالا، مصرف RAM زیاد
۴️⃣ نتیجهگیری عملی
اگر هدف تو توسعه سریع، سازگار با ویندوز و GUI کامل است → C# + .NET بهترین گزینه است
اگر بخواهی چند پلتفرم → Python + PyQt یا C++ + Qt
اگر میخوای وب و دسکتاپ ترکیبی باشه → Electron (JS/TS)
نکته حرفهای:
امروزه تقریباً همه نرمافزارهای سازمانی و تجاری روی ویندوز با C# و WPF یا Windows Forms ساخته میشوند، حتی اگر تیم کوچیک باشد.
۴️⃣ انقلاب صنعتی – ماشینهای محاسبه (قرن ۱۸ و ۱۹)
«دوره قبل از زبانهای سطح بالا» چند سال طول کشید؟
آیا نزدیکترین زبان سطح بالا به اسمبلی، C است؟
کنترل مستقیم حافظه
تبدیل تقریباً مستقیم به اسمبلی
نداشتن ویژگیهای سطحبالای سنگین
آیا پاسکال مهم نبود و C همیشه لازم است؟
