آموزش پایتون از پایه

[saalek110]

صفحه ۳:



سالک:سخته ولی چاره ای جز قبول کردن قانون تورفتگی ندارم هوش مصنوعی


آفرین دقیقاً همین‌طوره!
پایتون مثل یک مربی سختگیر اما عادل است: قانون تو‌رفتگی رو قبول نکنی، برنامه حتی یک خط هم اجرا نمی‌شود ، ولی وقتی یاد بگیری، ذهن و کدت مرتب و شفاف می‌شود.
همان‌طور که یک ورزشکار با تمرین و نظم به قدرت می‌رسد، تو هم با رعایت تو‌رفتگی، ذهن برنامه‌نویسی‌ات قوی و «هوش مصنوعی درونت» آمادهٔ شکوفایی می‌شود

संयम ही शक्ति है।
संयम ही शक्ति है।
معنی: «صبوری و نظم خود قدرت است.»

نکتهٔ طلایی: قانون سخت است ، ولی ابزار آزادی و قدرت است.

 

[saalek110]

ورودی گرفتن از کاربر input

name = input("اسمت چیه؟ ")
print("سلام", name)

برنامه بالا ، در خط اول می پرسد اسمت چیست
و در رخط دوم میگه سلام و اون اسمی که دادی را میگه مثلا سلام هادی

 

[saalek110]

age = input("سنت چنده؟ ")
print(age)

age = int(input("سنت چنده؟ "))
print(age + 1)

در برنامه دومی int یعنی عدد

«۳» با ۳ فرق دارد
یکی نوشته است، یکی عدد است

سالک: منظور هوش مصنوعی اینه گاهی۳ یک متن است و عدد نیست. ولی گاهی یک عدد است.

در برنامه اولی اگر بدهیم ۱۱ چاپ می کنه ۱۲ . یعنی یکی اضافه می کنه. چون یک عدد داره پس می تواند مثل یک عدد باهاش کار کنه.

 

[saalek110]

age = input("سنت چنده؟ ")
print(age + 1)

برنامه بالا ، ترکیب دو برنامه پست قبل است. خط اولش را از برنامه اولی گرفتم و خط دومش را از برنامه دومی

سنت چنده؟ 20
Traceback (most recent call last):
  File "/data/user/0/ru.iiec.pydroid3/files/accomp_files/iiec_run/iiec_run.py", line 31, in <module>    start(fakepyfile,mainpyfile)
  File "/data/user/0/ru.iiec.pydroid3/files/accomp_files/iiec_run/iiec_run.py", line 30, in start
    exec(open(mainpyfile).read(),  __main__.__dict__)
  File "<string>", line 2, in <module>
TypeError: can only concatenate str (not "int") to str

[Program finished]

خطای بالا را داد برنامه pydroid...
که خط آخرش اینه:
can only concatenate str (not "int") to str

یعنی خلاصش چرا int یعتی عدد را با str یعنی رشته متنی ، قاطی کردی؟ نوع خطا TypeError است ، تایپ یعنی نوع متغیر گویا.
در خطای فوق به خط ۲ اشاره کرده. اون خط ۳۱ فکر کنم اخلال در فایلهای خود پایتون است وگرنه برنامه من فقط دو خط است و خط ۲ ایراد دارد چون داره به یک متن عددی را اضافه می کند.

پس کمی هم با خوندن خطا آشنا شدید.

 

[saalek110]

name = input("نام شما: ")
age = int(input("سن شما: "))

print(name, "جان! سال بعد", age + 1, "ساله می‌شی ")

در برنامه بالا می بینید که رعایت کرده و سن را با int تبدیل کرده به عدد
اول اسمت را می دهی و بعد سنت را
و میگه هادی جان سال بعد ۲۳ سال داری. اگر بهش گفته بودی ۲۲ ، یک واحد بهش اضافه می کنه
برنامه بالا ، بی خطا در pydroid اجرا شد.

 

[saalek110]

پس الان بلدید ورودی از کاربر برنا،ه بگیرید و روی اعدادی که میگیرید کار کنید
و اعداد را با شرط بررسی کنید...
مثلا می توانید برنانه ای بنویسید که سن کاربر را بگیرد و ببیند جوان است یا مسن و بهش بگوید...مثلا اگر سن زیر ۳۰ بود بگوید جوانی و اگر بالا ...بگوید فلان هستی و الی آخر...

سالک: شرط ، عقل برنامه است تا وضعیت را بررسی کند و حلقه موتور است تا تکرار کند.
متغیر هم مکانی از حافظه است تا اطلاعاتی را اونجا ذخیره کنیم.

تا اینجا پس متغیر و شرط و حلقه و input و print را یاد گرفتید و تقریبا کار تمام است....
بقیه چیزها را می توانید از نمونه کدها نگاه کنید.

 

[saalek110]

سالک به هوش مصنوعی chatgpt: برنامه چیه ، بعدش چی داریم برای آموزش؟

خیلی خوب
حالا که مرحله اول آماده شد، بیا برنامه مسیر آموزش پایتون را کامل ببینیم.

برنامه جامع آموزش پایتون

مرحله ۰: آشنایی با پایتون و محیط اجرا
چی هست پایتون؟
نصب و اجرای Pydroid 3
اولین برنامه «سلام دنیا»

مرحله ۱: دستورات پایه و چاپ کردن
print() برای نمایش متن و عدد
گرفتن ورودی با input()
متغیرها (Variable) و ذخیره اطلاعات
تبدیل متن به عدد (int())
تمرینات ساده

مرحله ۲: شرط‌ها و تصمیم‌گیری
if / else / elif
مثال کودک: «اگر هوا بارانی است چتر بردار»
مثال بزرگسال: «اگر سن بالای ۱۸ است، اجازه رأی دارد»
تمرین‌های ساده و بازی با شرط

مرحله ۳: حلقه‌ها (تکرار کارها)
for و while
مثال : «۵ بار بگو سلام»
مثال : «چاپ اعداد از ۱ تا ۱۰»
استفاده برای شمارش، لیست و تکرار کارها

مرحله ۴: لیست‌ها و ذخیره چند داده
ساخت لیست: fruits = ["سیب", "موز", "پرتقال"]
دسترسی به عناصر با شماره
اضافه، حذف و مرتب‌سازی
تمرینات کودک و بزرگسال

مرحله ۵: توابع (Function)
تعریف تابع: def greet(name):
چرا تابع مهم است؟ (کار راحت‌تر و قابل استفاده دوباره)
مثال کودک: «یک دکمه جادویی که سلام می‌گوید»
مثال بزرگسال: «محاسبه مالیات یا سن آینده»

مرحله ۶: فایل و ذخیره اطلاعات
ذخیره داده در فایل
خواندن فایل
مثال ساده: دفترچه یادداشت دیجیتال

مرحله ۷: پروژه‌های کوچک
ماشین‌حساب ساده
بازی حدس عدد
دفترچه یادداشت

مرحله ۸: مقدمه به پروژه واقعی
کار با کتابخانه‌ها: random, time, math

 

[saalek110]

مراحل صفر تا ۳ پست قبل را رفته ایم
و مراحل ۴ تا ۸ مونده.

 

[saalek110]

می رویم مرحله ۵ تابع چیست؟

def say_hello():
    print("سلام! ")


say_hello()
say_hello()

نتیجه اجرا:

سلام!
سلام!

[Program finished]

نوشتیم def یعنی تعریف کردن یک تابع ،
بعد نوشتیم say_hello این یک اسم دلخواه است که به تابع خود می دهید...
بعدش دو تا پرانتز بار و بسته داریم....
خط بعدی هم یک دستور print است...که تو رفته شده....

چند خط پایین تر نوشتیم say_hello و مرانتز باز و بسته
و دوباره همین را نوشتیم. یعنی دو بار تابع را صدا زدیم.

دو خط اول برنانه ، ساختن یک تابع بود
دو خط آخر برنامه دو بار صدا زدن تابع یود....


تابع چیه: تابع چند خط کد است که اسمی برای تابع می ذاریم
چرا تابع می سازیم؟ برای اینکه اون چند خط کد داخل تابع را مدام تکرار نکنیم.
فرض کنید یک تابع میانگین بسازیم که دو عدد بگیرد و اونها را با هم جمع کند و تقسیم بر دو کند. حالا هر وقت میانگنی خواستیم بگیریم ، اسم تابع میانگین را می نویسیم و دو عدد را جلوی اسمش داخل پرانتز می نویسیم.

# تعریف تابع ساده برای میانگین دو عدد
def simple_average(a, b):
    return (a + b) / 2

# صدا زدن تابع سه بار
print(simple_average(4, 6))   # بار اول
print(simple_average(10, 20)) # بار دوم
print(simple_average(7, 3))   # بار سوم

نتیجه برنامه:

5.0
15.0
5.0

[Program finished]

اون return یعنی تابع این مقدار را به عنوان جواب بر میگرداند به هر جایی که صداش کرده اند.

 

[saalek110]

# تابعی که خودش میانگین را چاپ می‌کند
def simple_average(a, b):
    avg = (a + b) / 2
    print("میانگین =", avg)

# صدا زدن تابع سه بار با اعداد مختلف
simple_average(4, 6)    # بار اول
simple_average(10, 20)  # بار دوم
simple_average(7, 3)    # بار سوم

در برنامه بالا ، تابع میانگین خودش عدد میانگین را چاپ می کند. فقط کافیه دو عدد را بفرستیم به تابع.

نتیجه اجرا:

میانگین = 5.0
میانگین = 15.0
میانگین = 5.0

[Program finished]

از روی همین تابع میانگین می توانید انواع تابع برای خود بسازید.
دقت کنید مقدار فرورفتگی خطوط تابع با هم برابر است. و باعث میشه عضو تابع باشند.

 

[saalek110]

# تابعی که خودش دو عدد می‌گیرد و میانگین را چاپ می‌کند
def simple_average():
    a = float(input("عدد اول را وارد کن: "))
    b = float(input("عدد دوم را وارد کن: "))
    avg = (a + b) / 2
    print("میانگین =", avg)

# اجرای تابع سه بار
for i in range(3):
    simple_average()

تابع بالا بعد اجرا شدن خودش از کاربر دو عدد می گیرد و میانگینش را حساب می کند و چاپ می کند
و در صدا کردنش می بینید فقط اسم تابع ذکر شده و عددی داخل پرانتز موقع صدا کردن نیست...
با حلقه چند بار صدا زده شده...

اون float یعنی اعشاری :

در پایتون:
float یعنی عدد اعشاری، مثل 3.5 یا 7.2.
int یعنی عدد صحیح، مثل 3 یا 7.

 

[saalek110]

هوش مصنوعی:

نکته:
هر چیزی که می‌خواهیم چند بار استفاده کنیم، تابع می‌سازیم تا دوباره و دوباره ننویسیم
این یعنی صرفه‌جویی و نظم در کد

 

[saalek110]

سالک: نکته مکته داره تابع؟

Chatgot: نکتهٔ اصلی تابع
۱️⃣ تابع تا وقتی صداش نزنی، کاری نمی‌کند
مثال زندگی واقعی:
دکمه‌ی جادویی روی میز گذاشتی، ولی تا فشارش ندهی، هیچ اتفاقی نمی‌افتد.

سالک: راست میگه ، تابع را وقتی تعریف کنید فقط تعریف کردی ، تا صدایش نزنی هیچ وقت اجرا نمیشه...
و اگر صد بار صداش بزنی صدبار اجرا میشه...تابع یعنی جمع کردن مقداری کد در یک بسته...حالا ممکن است اون بسته را استفاده نکنیم.

 

[saalek110]

سالک: فکر کنم حرف زدن راجع به تابع در این قسمت آموزش کافیه...می رویم باقی مباحث ولی بعدا هم ممکنه در مورد تابع صحبت کنیم.

 

[saalek110]

سالک: برو کتابخانه ها ، اولی توابع ریاضی را بگو

آفرین
حالا که با تابع آشنا شدیم، وقتش رسیده سراغ کتابخانه‌ها برویم. و اولین کتابخانه‌ای که می‌زنیم، توابع ریاضی است
کتابخانه ریاضی: math

۱️⃣ کتابخانه چیست؟
کتابخانه یعنی یک جعبه‌ی آماده پر از ابزار!
به جای اینکه خودت همه چیز را بسازی، می‌گیری و استفاده می‌کنی.

مثال واقعی:
تو ابزار جعبه داری: پیچ‌گوشتی، چکش، آچار
کتابخانه هم مثل ابزار است ولی برای محاسبات کامپیوتری

۲️⃣ فعال کردن کتابخانه

import math

حالا می‌توانیم از ابزارهای ریاضی استفاده کنیم.
۳️⃣ توابع مهم ریاضی (math)

math.sqrt(x)
ریشه دوم
math.sqrt(9) → 3

math.pow(x, y)
توان
math.pow(2, 3) → 8

math.sin(x)
سینوس (x بر حسب رادیان)
math.sin(math.pi/2) → 1

math.cos(x)
کسینوس
math.cos(0) → 1

math.factorial(x)
فاکتوریل
math.factorial(5) → 120

math.ceil(x)
گرد به بالا
math.ceil(2.3) → 3

math.floor(x)
گرد به پایین
math.floor(2.7) → 2

math.pi
عدد π

math.pi → 3.141592…

۴️⃣ مثال ساده روی Pydroid 3

import math



print("ریشه دوم 16:", math.sqrt(16))

print("2 به توان 5:", math.pow(2, 5))

print("فاکتوریل 5:", math.factorial(5))

print("سینوس π/2:", math.sin(math.pi/2))

نکته:
همه این‌ها توابع آماده هستند
تو فقط اسم تابع و عدد را می‌دهی، نتیجه را می‌گیری

تمرین پیشنهادی:
عدد دلخواه را از کاربر بگیر
ریشه دومش را محاسبه کن
فاکتوریلش را محاسبه کن
نتیجه را چاپ کن

مثال قالب آماده:

import math



num = int(input("عدد بده: "))



print("ریشه دوم:", math.sqrt(num))

print("فاکتوریل:", math.factorial(num))

 

[saalek110]

سالک: پس یک کتابخانه را حاوی توابعی بدانید ، مثل همون تابع ها که خودتان می سازید.
توابع ریاضی یا کتابخانه ریاضی فکر کنم رایج ترین است چون خیلی جاها مورد نیاز است.

اون ‌دستور import برای اینه بگیم می خواهیم از این کتابخانه که بعد کلمه import اسمش را می آوریم استفاده کنیم...
وگرنه نمی توانیم توابع اون کتابخانه را داخل برنامه استفاده کنیم.



در برنامه pydroid , با زدن دکمه بالا و چپ ، منو را باز کنید و pip را بزنید و tab اول کتابخانه هاست. لیست کتابخانه های نصب شده اونجاست. یک tab. دیگر نامش اینستال است که نام کتابخانه را می نویسید و دکمه اینستال را می زنید. چک prebuild زیر قسمت وارد کردن نام کتابخانه را بزارید باشه.

 

[saalek110]

استفاده از توابع ریاضی راحت است ، کافیه اسم تابع را بنویسید.

 

[saalek110]

آفرین! دقیق پرسیدی، و بله، کتابخانه‌ها هم نکات مهم دارند که تازه‌کارها معمولاً نمی‌دانند. مخصوصاً کتابخانه ریاضی math. بیایم ساده و مرحله‌ای بگویم:

نکات طلایی کتابخانه‌ها و ریاضی
۱️⃣ قبل از استفاده، باید آن را بیاوری (import کنی)
اگر فراموش کنی، کامپیوتر نمی‌داند چه چیزی است و ارور می‌دهد.
مثال:

print(math.sqrt(16)) # ارور! چون math را import نکردیم
باید اول بنویسی:

import math
print(math.sqrt(16)) # درست

۲️⃣ توابع کتابخانه معمولاً آماده هستند، اما باید دقیق استفاده شوند
ورودی درست بدهی، جواب درست می‌گیری.
مثال مهم: سینوس و کسینوس بر حسب رادیان هستند نه درجه!

import math

print(math.sin(90)) # اشتباه، جواب 0.8939 نه 1
print(math.sin(math.pi/2)) # درست، جواب 1
نکته مکته: تبدیل درجه به رادیان گاهی لازم است:

deg = 90
rad = math.radians(deg)
print(math.sin(rad)) # 1
۳️⃣ کتابخانه‌ها می‌توانند ثابت‌ها هم داشته باشند
مثل math.pi، یعنی عدد π
هر بار که لازم باشد، می‌توانی استفاده کنی بدون اینکه خودت بنویسی 3.141592…

۴️⃣ کتابخانه‌ها نظم و صرفه‌جویی می‌دهند
به جای اینکه خودت تابع ریشه دوم، توان، فاکتوریل بنویسی، آماده است
کد کوتاه‌تر و خواناتر می‌شود
اگر این نکته را ندانید، تازه‌کارها همه چیز را خودشان می‌نویسند و کد طولانی و پر از اشتباه می‌شود
جمع‌بندی نکته مکته‌ای:
کتابخانه = جعبه ابزار آماده، ولی قبل از استفاده باید بیاوری و ورودی‌ها را درست بدهی. بعضی توابع مثل سینوس رادیان می‌خواهند نه درجه! و همیشه نظم و صرفه‌جویی می‌دهد.

 

[saalek110]

عالی
خب، بعد از کتابخانه ریاضی math، چند کتابخانهٔ مهم و پرکاربرد پایتون داریم که هم برای تمرین ساده و هم برای پروژه واقعی خیلی مفید هستند.
من برایت لیست می‌کنم با توضیح خیلی ساده و مثال کوتاه:
کتابخانه‌های مهم پایتون

۱️⃣ random – تصادفی‌ها
کارش تولید عدد یا انتخاب تصادفی است
مثال کودکانه: بازی حدس عدد، تاس ریختن
Copy code
Python
import random

print(random.randint(1, 6)) # عدد تصادفی بین 1 تا 6

۲️⃣ time – زمان
کارش مدیریت زمان و تأخیر است
مثال: صبر کردن قبل نمایش پیام
Copy code
Python
import time

print("شروع شد")
time.sleep(2) # 2 ثانیه صبر کن
print("پایان!")

۳️⃣ os – کار با فایل و سیستم ️
کارش کنترل فایل‌ها و پوشه‌هاست
مثال: لیست کردن فایل‌ها

import os

print(os.listdir()) # نمایش همه فایل‌ها در پوشه فعلی
۴️⃣ random + time = بازی و سرگرمی
با هم می‌توان بازی ساده ساخت: حدس عدد، تاس ریختن، تایمر بازی و …

۵️⃣ decimal – محاسبات دقیق عددی
وقتی عدد اعشاری دقیق می‌خوای، مخصوصاً پول و حسابداری

from decimal import Decimal

price = Decimal("19.99")
tax = Decimal("0.09")
total = price * (1 + tax)
print(total)

۶️⃣ statistics – آمار ساده
میانگین، میانه، بیشترین، کمترین و …
Copy code
Python
import statistics

data = [1, 2, 3, 4, 5]
print(statistics.mean(data)) # میانگین

۷️⃣ turtle – نقاشی ️ (خیلی جذاب برای کودکان)
می‌توان با کد، نقاشی کشید

import turtle

t = turtle.Turtle()
t.forward(100)
t.left(90)
t.forward(100)
turtle.done()

خیلی سرگرم‌کننده و باعث یادگیری هندسه و کدنویسی همزمان می‌شود

نکته ای در کتابخانه‌ها:
هر کتابخانه ابزار آماده است ولی باید درست فراخوانی کنی
بعضی کتابخانه‌ها برای بچه‌ها سرگرم‌کننده و بعضی برای کار بزرگسالان و پروژه واقعی هستند
وقتی کتابخانه بلد باشی، پروژه‌ها خیلی سریع و کوتاه می‌شوند
پیشنهادم:
اگر بخواهی، می‌توانم یک جدول تمرینی بسازم:

 

[saalek110]

پس بعد یادگیری تابع و چگونگی ساخت تابع.....با کتابخانه ها و توابع آماده پایتون هم آشنا شدید.
بعدا ممکن است باز هم با کتابخانه بیستر آشنا بشویم.