آموزش از صفر الکترونیک

[saalek110]

سوال: حالا اگر نخواهیم برویم به سمت میکروکنترلر ، چه کارهایی میشه کرد‌؟

عالیه! اگر هدف این باشد که فعلاً با میکروکنترلر کار نکنیم، هنوز دنیای بسیار بزرگی از الکترونیک عملی و سرگرم‌کننده باقی مانده که می‌توانی روی آن کار کنی.
بیاییم دسته‌بندی کنیم:

۱️⃣ مدارهای LED و نور
چشمک‌زن ساده با مقاومت و LED
LED چندتایی سری و موازی
مدار چشمک‌زن با خازن و ترانزیستور
LED حساس به نور با LDR
نور قابل تنظیم با پتانسیومتر یا مدار RC
تمرین عملی:
تفاوت سری و موازی، تغییر مقاومت و خازن، زمان روشن ماندن LED را بسنج.

۲️⃣ مدارهای زمان‌بندی و پالس بدون میکروکنترلر
استفاده از 555 در حالت آستابل یا مونوستابل
تولید چشمک‌های قابل تنظیم با LED
مدار تایمر خاموشی برای چراغ یا آژیر کوچک
ساخت آژیر با 555 و بلندگو
تمرین عملی:
زمان روشن بودن LED یا طول صدای آژیر را با تغییر R و C محاسبه و تست کن.

۳️⃣ بازی با ترانزیستور و جریان
LED روشن شده با جریان کوچک بیس
تست جریان بیس لازم برای روشن شدن LED
مدار سوئیچ ساده با ترانزیستور
استفاده از ترانزیستور برای کنترل چند LED با یک سیگنال کوچک
تمرین عملی:
انواع ترانزیستورهای NPN و PNP را تست کن و تفاوت‌ها را ببین.

۴️⃣ مدارهای حسگر ساده
سنسور نور (LDR) + LED
سنسور دما ساده با NTC یا ترمیستور + LED
سنسور لمسی ساده با بدن انسان یا فلز + ترانزیستور + LED
تمرین عملی:
یک مدار بساز که با تغییر محیط (نور یا لمس) LED روشن شود.

۵️⃣ تغذیه و محافظت
استفاده از دیود یکسوکننده برای حفاظت LED
مدار با زنر برای تثبیت ولتاژ LED یا سنسور
تمرین با باتری و مشاهده اثر ولتاژ روی LED یا خازن
تمرین عملی:
دیود 1N4007 و زنر 5.1V را تست کن و تفاوت رفتار آن‌ها را ببین.

۶️⃣ صدا و فرکانس
بوق ساده با 555 و بلندگو
تغییر فرکانس با تغییر مقاومت و خازن
دو مدار 555 با فرکانس متفاوت → صدای زیر و بم
تمرین عملی:
موج مربعی بساز و با مقاومت و خازن فرکانس را تغییر بده.

نکات مهم برای این مسیر بدون میکروکنترلر:
همیشه مقاومت برای LED و سنسور بگذار
قطب‌ها را رعایت کن (خازن‌های الکترولیتی، ترانزیستور)
تغییر مقدار قطعات = مشاهده اثر → این بهترین آموزش است
مولتی‌متر دستت باشد
نوت‌برداری کن و نتیجه‌ها را یادداشت کن

 

[saalek110]

سوال: ساخت فرستند و گیرنده رادیویی چه؟

آفرین حالا داری وارد دنیای بی‌سیم و الکترونیک RF (فرکانس رادیویی) می‌شوی، که هم هیجان‌انگیز است و هم مهارت‌های جدید می‌دهد.
ساخت فرستنده و گیرنده رادیویی ساده کاملاً شدنی است، حتی بدون میکروکنترلر، اما یک سری نکات و محدودیت‌ها دارد:
اصول اولیه فرستنده و گیرنده
فرستنده (Transmitter)
هدف: ارسال سیگنال روی یک فرکانس مشخص
اجزا:
نوسان‌ساز (Oscillator) → تولید موج RF
مدوله‌کننده (Modulator) → سیگنال صوتی یا LED را روی موج RF می‌فرستد
آنتن کوچک → ارسال موج
گیرنده (Receiver)
هدف: دریافت سیگنال و تبدیل آن به خروجی قابل استفاده
اجزا:
آنتن → دریافت موج RF
مدولاسیون/آمپلی‌فایر ساده → تقویت سیگنال
خروجی → LED، بلندگو یا مدار بعدی
پروژه‌های ساده بدون میکروکنترلر
فرستنده AM ساده با LED یا مقاومت متغیر
با یک ترانزیستور NPN
مدار نوسان‌ساز LC کوچک (سلف + خازن)
سیگنال LED یا مقاومت متغیر روی موج AM
فرکانس بسیار کوتاه (چند مگاهرتز یا کمتر)
گیرنده AM ساده → می‌تواند LED یا بلندگو کوچک را تحریک کند
فرستنده FM کوچک
2N3904 یا BC547
مدار نوسان‌ساز LC
سیگنال ورودی صوتی (میکروفون)
گیرنده FM کوچک (تلفن همراه یا رادیوی FM)
فرستنده و گیرنده 433MHz آماده
ماژول‌های ساده RF 433MHz
فرستنده → LED یا دکمه
گیرنده → روشن شدن LED یا بوق
بدون برنامه‌نویسی، کاملاً عملی
نکات مهم برای مبتدی‌ها
قدرت سیگنال کم باشد
برای امنیت و جلوگیری از تداخل با فرستنده‌های واقعی
آنتن کوتاه و ساده
سیم 10 تا 20 سانتی‌متری کافی است
از ماژول آماده هم می‌توان استفاده کرد
برای تمرین، گیرنده و فرستنده 433MHz یا 315MHz عالی است
پایه‌ای ترین مدار RF = ترانزیستور + LC + مقاومت + LED
یادگیری جریان، ولتاژ و خازن در مدار RF
چرا تمرین خوبی برای توست؟
یادگیری رفتار موج، فرکانس، نوسان و مدولاسیون
ترکیب همه چیزهایی که قبل تمرین کردی:
LED
مقاومت
خازن
ترانزیستور
حس واقعی «ارسال و دریافت»

 

[saalek110]

سوال: به نظرت چه چیزهای باید فرد بلد باشد تا بتواند برود سمت ساخت فرستنده گیرنده

آفرین! این دقیقاً مرحله‌ای است که باید مهارت‌ها و دانش پایه را مرور کنیم تا وارد دنیای فرستنده و گیرنده رادیویی شوی.

می‌دانیم RF یعنی «فرکانس رادیویی» و اشتباه کردن در پایه‌ها باعث می‌شود یا مدار کار نکند یا سیگنال قابل اعتماد نداشته باشد. پس ببینیم چه چیزی لازم است:

۱️⃣ الکترونیک پایه قوی
قبل از هر چیز، باید با این‌ها راحت باشی:
تشخیص قطعات و پایه‌ها: مقاومت، LED، دیود، خازن، ترانزیستور
اتصال درست روی بردبورد بدون اشتباه قطب‌ها
درک جریان و ولتاژ: قانون اهم، اندازه‌گیری با مولتی‌متر
درک مدارهای سوئیچینگ و زمان‌بندی:
LED با ترانزیستور روشن/خاموش شود
LED با خازن کم‌نور شود و خاموش شود
مدار چشمک‌زن با 555

۲️⃣ مهارت در ترانزیستور و نوسان‌ساز
بدانید ترانزیستور چگونه جریان را کنترل می‌کند
بتوانی یک مدار نوسان‌ساز ساده LC یا RC بسازی
بفهمی خازن و سلف چگونه روی فرکانس اثر می‌گذارند
مثال عملی: مدار LED چشمک‌زن با ترانزیستور و خازن یعنی تمرین اولیه برای RF

۳️⃣ درک سیگنال و جریان AC/پالس
بفهمی سیگنال AC و DC چه تفاوتی دارند
بفهمی LED یا مقاومت چگونه روی پالس‌های سریع رفتار می‌کنند
بفهمی جریان و ولتاژ کوچک روی بیس ترانزیستور چگونه مدار را کنترل می‌کند

۴️⃣ آشنایی با فرکانس و موج
مفهوم فرکانس، طول موج، و دوره زمانی
تفاوت فرکانس‌های پایین (چشمک LED) و بالا (MHz RF)
درک ساده: تغییر سریع جریان = موج رادیویی

۵️⃣ تجربه عملی کوچک
مدار LED ساده با 555 و ترانزیستور بسازی
مدار با خازن برای زمان‌بندی بسازی
مدارهای کوچک سنسوری بسازی (لمس، نور)
این‌ها مهارت‌های پیش‌نیاز برای ساخت مدارهای RF بدون میکروکنترلر هستند.

۶️⃣ نکات ایمنی و قانونی
سیگنال را کم‌قدرت نگه دار
از آنتن کوتاه استفاده کن
تداخل با فرستنده‌های واقعی ایجاد نکن

جمع‌بندی:
اگر فرد بتواند:
مدارهای LED، خازن، مقاومت و ترانزیستور را بسازد و بفهمد
نوسان‌ساز ساده و چشمک‌زن بسازد
رفتار جریان و ولتاژ را در مدار پیش‌بینی کند
فرکانس و موج ساده را درک کند
آماده است وارد ساخت فرستنده و گیرنده ساده رادیویی شود.

 

[saalek110]

سوال: خب ، چی نیازه برای کار؟

آفرین! حالا که می‌خواهی وارد ساخت فرستنده و گیرنده ساده رادیویی شوی، باید ببینیم چه چیزهایی لازم داری تا عملی شروع کنی. من مرحله‌ای و واضح می‌گویم:

۱️⃣ ابزارها و وسایل پایه
این‌ها برای هر پروژه الکترونیک ضروری هستند:
بردبورد (Breadboard) – برای بستن مدار بدون لحیم‌کاری
سیم‌های جامپر (Jumper wires) – اتصال قطعات
مولتی‌متر – اندازه‌گیری ولتاژ و جریان و مقاومت
منبع تغذیه کوچک – باتری 3V تا 9V یا آداپتور 5V
گیره یا پایه برای قطعات – اختیاری ولی کار را راحت می‌کند

۲️⃣ قطعات الکترونیکی ضروری
برای شروع، یک بسته‌ی ساده بساز که شامل موارد زیر باشد:
LED – برای نشان دادن سیگنال و خروجی
مقاومت‌ها – مقادیر متنوع: 330Ω، 1kΩ، 10kΩ
خازن‌ها – 100µF، 470µF، 1000µF، سرامیکی 100nF
ترانزیستور NPN و PNP – مثل BC547، BC557، 2N2222
دیود – 1N4007 و زنر 5.1V
سلف‌های کوچک (Inductor) – 10µH تا 100µH برای مدار RF
پتانسیومتر – برای تغییر مقاومت و کنترل سرعت یا فرکانس
میکروفون یا سنسور نور کوچک – برای مدوله کردن سیگنال

۳️⃣ قطعات مخصوص RF / فرستنده و گیرنده
سیم کوتاه برای آنتن – 10 تا 20 سانتی‌متر
خازن متغیر (اختیاری) – برای تغییر فرکانس مدار نوسان‌ساز
ماژول فرستنده و گیرنده 433MHz یا 315MHz – برای تمرین آسان بدون نیاز به لحیم‌کاری یا برنامه‌نویسی
بلندگو کوچک یا LED – برای دیدن یا شنیدن سیگنال دریافت‌شده

۴️⃣ مدارهای تمرینی قبل از RF
قبل از ساخت فرستنده/گیرنده، این مدارها را بساز و بفهم:
LED چشمک‌زن با 555 یا ترانزیستور + مقاومت + خازن
LED حساس به نور یا لمس
LED با خاموشی آهسته (خازن + مقاومت + ترانزیستور)
این‌ها مهارت‌های لازم برای ساخت مدار RF ساده را بهت می‌دهند.

۵️⃣ مهارت‌هایی که باید قبل از شروع تمرین داشته باشی
اتصال درست قطعات روی بردبورد
شناخت پایه ترانزیستور، دیود، LED
اندازه‌گیری جریان و ولتاژ با مولتی‌متر
پیش‌بینی رفتار مدار وقتی مقاومت یا خازن را تغییر می‌دهی
نکته: اگر این‌ها را بلد باشی، حتی بدون میکروکنترلر می‌توانی فرستنده و گیرنده LED یا صوتی ساده بسازی.

 

[saalek110]

سوال: منظورم برای شروع کار الکترونیک بود نه ساخت گیرنده و فرستنده

آها! فهمیدم یعنی هنوز هدف شروع الکترونیک از صفر است، نه وارد RF یا میکروکنترلر شدن. عالی! پس بگذار یک لیست کامل وسایل و ابزارهای لازم برای شروع کار عملی با الکترونیک مبتدی بدهم که بتوانی همه تمرین‌هایی که گفتیم (LED، خازن، ترانزیستور، 555 و …) را انجام دهی.

۱️⃣ ابزارهای پایه
بردبورد (Breadboard)
برای بستن مدار بدون لحیم‌کاری
سایز متوسط (مثلاً 400 یا 830 سوراخ) مناسب است
سیم‌های جامپر (Jumper wires)
سیم‌های رنگی انعطاف‌پذیر
طول 10–20 سانتی‌متر
برای اتصال قطعات به راحتی
مولتی‌متر دیجیتال
اندازه‌گیری ولتاژ، جریان، مقاومت
ضروری برای تمرین و تست مدار
منبع تغذیه کوچک
باتری 9 ولت یا 4.5–5 ولت
یا آداپتور 5V برای تمرین‌های طولانی
انبرد (Optional)
گیره یا پایه برای قطعات، کار با برد راحت‌تر می‌شود

۲️⃣ قطعات پایه برای شروع
LED
رنگ‌های مختلف برای نشان دادن سیگنال یا خروجی
مقاومت‌ها
مقادیر متنوع: 220Ω، 330Ω، 1kΩ، 10kΩ
خازن‌ها
سرامیکی: 100nF، 470nF
الکترولیتی: 10µF، 100µF، 470µF، 1000µF
دیودها
1N4007 (یکسوکننده ساده)
زنر 5.1V برای تثبیت ولتاژ
ترانزیستورها
BC547 (NPN) و BC557 (PNP)
2N2222 یا 2N3904 برای تمرین بیشتر
پتانسیومترها
10kΩ یا 100kΩ برای تنظیم نور LED یا زمان مدار
سوئیچ کوچک
کلید فشاری یا لغزشی برای کنترل مدار

۳️⃣ قطعات کمی پیشرفته (اختیاری ولی مفید)
IC 555 Timer
برای چشمک‌زن، تایمر، آژیر و پالس
سلف کوچک (Inductor)
تمرین نوسان‌سازها و مدارهای RC/LC
سنسورهای ساده
LDR (نور) یا NTC (دما)
سنسور لمسی ساده (برای تمرین مدار حساس به لمس)

۴️⃣ تمرین‌های پیشنهادی با این وسایل
LED روشن و خاموش با مقاومت
LED با خاموشی آهسته با خازن و مقاومت
LED چشمک‌زن با 555 یا ترانزیستور
LED حساس به نور با LDR
LED روشن شده با لمس بدن (ترانزیستور + مقاومت)
نکات مهم برای شروع
هر بار فقط یک چیز را تغییر بده (مقاومت، خازن یا LED) تا یادگیری عمیق باشد
همیشه مقاومت برای LED بگذار
پایه‌ها را اشتباه نزن (ترانزیستور، LED و خازن‌های قطب‌دار)
مولتی‌متر دستت باشد