عکسبرداری از منظره:
این موضوع به خاطر تنوع زیاد آن ، یکی از رشته های بسیار جالب عکاسی است و توجه اکثر
آماتورها در ابتدای کار به آن جلب میشود . عکاسی از منظره در مقایسه با موضوعهای دیگر این
مزیت را دارد که برای آن وسایل و لوازم زیاد و مخصوصی مورد احتیاج نیست ، به طوری که
حتی یک دوربین ساده نیز از عهده بسیاری از عکسبرداریها برمی آید و چون لزوم استفاده از
دیافراگم های خیلی باز به ندرت پیش می آید ، لذا از تمام عدسیها در این رشته میتوان نتیجه گرفت .
علاوه بر مناظر طبیعت از قبیل کوه و بیابان ، باغ و درختان ، کنار دریا و لب جویبار و نظایر آنها
از عکسهایی که از مجموعه کوچه و خیابان و ساختمانهای شهری و دهات گرفته شود و موارد
دیگری که شبیه آنها باشد تحت همین عنوان نام میبریم .
یکی از وسایل کاملا ضروری عکاس منظره سه پایه است ، زیرا اغلب لزوم استفاده ازدیافراگم های
خیلی بسته (برای ایجاد عمیق ترین میدان وضوح) پیش می آید . همچنین برای بررسی و مطالعه
دقیق تصویر از لحاظ کمپوزیسیون مخصوصا در دوربین هایی که شیشه مات دارند ، لازم است که
دوربین در جای خود ثابت بماند . معمولا کسی که عکس منظره میگیرد ، چون مانند یک خبرنگار
عکاس عجله ندارد ، لذا باید مسئله شانس و تصادف را کنار بگذارد و با دقت و محاسبه بر پایه
اطلاعات فنی و هنری خود عمل کند .
اغلب تصاویر منظره در هوای آفتابی گرفته میشود . اما نباید فراموش کرد ، عکسهایی که در هوای
ابری تهیه شده (مانند مناظر باران ، برف ، مه و غیره ) دست کمی از دیگر عکسها ندارند . در هر
حال آفتاب ملایمی که از زیر ابر نازک میتابد ، به نور خشن که سایه های شدید ایجاد میکند ، برتری
دارد . به طور کلی در تمام موضوعها ، نوری که از روبه رو بتابد پستی ها و بلندیها را از بین
میبرد . به چنین وضعی اصطلاحا نورپردازی تخت میگویند . منظره نیز از این حالت مستثنی نیست
نور مایل که به وسیله سایه روشنها عکس را دارای عمق میکند ، و احساس بعد سوم را شدت
میبخشد ، بهترین و در عین حال آسانترین نوع نور است . با داشتن تسلط و تجربه کافی میتوان از
ضدنور تصاویر بسیار جالب تهیه کرد . بهترین زمان عکسبرداری صبح زود و موقع غروب است
چون در این حالت سایه ها دراز و کشیده میشوند و آثاری جالب را پدید می آورند .
انسان در منظره : استفاده از انسانها در عکسهای منظره میتواند جذابیتی خاص به تصویر ببخشد .
ولی در این صورت بهتر است با دقت و مراقبت کامل از قرار دادن آنان در پلان اول یا در وسط
عکس خودداری شود و مخصوصا از توجه و نگاه به دوربین جلوگیری گردد . همچنین کسانی را
انتخاب باید کرد که لباس و کار آنها با مناظر اطراف تناسب داشته باشد . مانند یک ماهیگیر در کنار
رودخانه و یا ... . البته این موضوع به این شرط است که قراردادنش درعکس ، او را به صورت
موضوع اصلی درنیاورد .
کمپوزیسیون : پیروی از قواعد کمپوزیسیون در عکسهای منظره شاید بیش از انواع دیگر عکس
ضرورت داشته باشد . و یک عکاس با تجربه باید با معلومات و تجربیات خود بتواند عناصر اصلی
تصویر را کم و بیش برای مقاصد هنری خود به کار گیرد .
1) محدود کردن موضوع : که بدین گونه قاعده مهم وحدت رعایت خواهد شد و مراکز توجه متعدد در تصویر به چشم نخواهد خورد . در این حالت باید از خود بپرسیم که آیا منظره مزبور ارزش عکسبرداری دارد یا نه ؟ به این ترتیب معلوم میشود که یک عکس خوب منظره ، نتیجه انتخاب و تجزیه و تحلیل دقیق قطعه ای از طبیعت است .
2) تغییر نقطه دید : انتخاب دیدگاه جدیدی که خطوط اصلی منظره را طبق نظم و ترتیبی قسمت کند که به وضوح قابل رویت باشد ، مانند تسلط خطوط افقی یا عمودی .
3) استفاده از کمپوزیسیون مایل ، مورب و غیره : چنانکه قبلا نیز اشاره شد ، ارتفاع نقطه دید در تصاویر منظره اهمیت اساسی دارد و به موجب قاعده کلاسیک کمپوزیسیون ، خط افق نباید درست در وسط تصویر باشد (همچنین هر خط مشخص دیگر) و آنرا به دو نیم کند . آنچه به قاعده فوق باید اضافه گردد این است که اگر چند درخت و یا خطوطی نظیر آن ، خط افق را قطع کند این قاعده ارزش خود را از دست میدهد . اگر خط افق را از وسط تصویر خارج کنیم ، دو وضع مختلف پدید می آید :
ü پرسپکتیو پایین (خط افق در 3/1 پایین تصویر و تاکید بر آسمان)
ü پرسپکتیو بالا (خط افق در 3/1 بالای تصویر و تاکید بر جزئیات پلان اول)
دور دستها : حتما در بیابان و کوهستان متوجه شده اید که فواصل دور به رنگ آبی روشن یا بنفش
دیده میشود . این رنگ مربوط به بخارهایی است که در هوا وجود دارد و آنرا پرده جوی مینامند .
این پرده در عکاسی مناظر از وضوح تصویر کم میکند و برطرف کردن آن به کمک فیلترها نیز
امکان ندارد . برای رفع این مشکل ، فقط کافیست صبح یا عصر یک روز آفتابی عکاسی کنید .
سبزی ها : برای اینکه توده های سبزی که اکثرا در تصاویر منظره وجود دارد روشنتر و با وضوح
کافی ضبط شود و جزئیات آن از بین نرود ، لازم است از فیلتر سبز ، زرد و یا حالت جلوه خلاق
دوربین استفاده کرد . اگر از جلوه خلاق استفاده میکنید ، مراقب باشید تا غلظت آنرا بیش از حد بالا
نبرید و سبزی ها را از حالت طبیعی خارج نکنید . نکته دیگر آنکه نورسنجی صحیح انجام دهید ،
چون نور زیاد باعث تغییر رنگ سبزیها میشود و رنگ سبز درختان را به رنگ سبز فسفری در می
آورد .
درختان : یکی از موضوع های بسیار جالب و مناسبترین محل برای عکسبرداری ، زیر درختان کم
برگ است . در این مورد بهترین نقطه مناسب برای قرار دادن دوربین ، اینست که باید آفتاب را
پشت درختی پنهان کرده و از تابش نور مستقیم آن بر عدسی جلوگیری کرد . در انتخاب نقطه دید
بسیار دقت کنید و تنها به اجتماع چند درخت قانع نشوید . دوربین را در جایی بگذارید که قد درختان
به تدریج کوچک و کوچکتر گردد تا خطوط گریزان و دور شونده تشکیل دهند .
آسمان : در اینجا از آسمانی صحبت نمی کنیم که در هر عکس دیده میشود ، بلکه مقصود آسمانی
است که فقط به خاطر زیبایی خود موضوع اصلی تصویر را تشکیل میدهد . محاسبه نور در این
موارد اهمیت فراوان دارد ، زیرا نورسنج دوربین در این حالت دچار اشتباه میشود و نوردهی را
کمتر میکند و در نتیجه عکس ، نور کافی ندیده و تیره و تاریک میشود . همچنانکه از کم نوردهی
نتیجه مطلوب حاصل نمیشود ، زیاد دادن نور نیز موجب ضایعات میگردد . مقدار نور حتما باید
برای آسمان محاسبه شود ، نه برای زمین و خاک . هنگامی که از آسمان نورسنجی میکنید ، قسمت
پایین عکس (زمین) به رنگ سیاه دیده میشود و این نوار باریک باعث جلب توجه بیشتر آسمان
میشود .
این موضوع به خاطر تنوع زیاد آن ، یکی از رشته های بسیار جالب عکاسی است و توجه اکثر
آماتورها در ابتدای کار به آن جلب میشود . عکاسی از منظره در مقایسه با موضوعهای دیگر این
مزیت را دارد که برای آن وسایل و لوازم زیاد و مخصوصی مورد احتیاج نیست ، به طوری که
حتی یک دوربین ساده نیز از عهده بسیاری از عکسبرداریها برمی آید و چون لزوم استفاده از
دیافراگم های خیلی باز به ندرت پیش می آید ، لذا از تمام عدسیها در این رشته میتوان نتیجه گرفت .
علاوه بر مناظر طبیعت از قبیل کوه و بیابان ، باغ و درختان ، کنار دریا و لب جویبار و نظایر آنها
از عکسهایی که از مجموعه کوچه و خیابان و ساختمانهای شهری و دهات گرفته شود و موارد
دیگری که شبیه آنها باشد تحت همین عنوان نام میبریم .
یکی از وسایل کاملا ضروری عکاس منظره سه پایه است ، زیرا اغلب لزوم استفاده ازدیافراگم های
خیلی بسته (برای ایجاد عمیق ترین میدان وضوح) پیش می آید . همچنین برای بررسی و مطالعه
دقیق تصویر از لحاظ کمپوزیسیون مخصوصا در دوربین هایی که شیشه مات دارند ، لازم است که
دوربین در جای خود ثابت بماند . معمولا کسی که عکس منظره میگیرد ، چون مانند یک خبرنگار
عکاس عجله ندارد ، لذا باید مسئله شانس و تصادف را کنار بگذارد و با دقت و محاسبه بر پایه
اطلاعات فنی و هنری خود عمل کند .
اغلب تصاویر منظره در هوای آفتابی گرفته میشود . اما نباید فراموش کرد ، عکسهایی که در هوای
ابری تهیه شده (مانند مناظر باران ، برف ، مه و غیره ) دست کمی از دیگر عکسها ندارند . در هر
حال آفتاب ملایمی که از زیر ابر نازک میتابد ، به نور خشن که سایه های شدید ایجاد میکند ، برتری
دارد . به طور کلی در تمام موضوعها ، نوری که از روبه رو بتابد پستی ها و بلندیها را از بین
میبرد . به چنین وضعی اصطلاحا نورپردازی تخت میگویند . منظره نیز از این حالت مستثنی نیست
نور مایل که به وسیله سایه روشنها عکس را دارای عمق میکند ، و احساس بعد سوم را شدت
میبخشد ، بهترین و در عین حال آسانترین نوع نور است . با داشتن تسلط و تجربه کافی میتوان از
ضدنور تصاویر بسیار جالب تهیه کرد . بهترین زمان عکسبرداری صبح زود و موقع غروب است
چون در این حالت سایه ها دراز و کشیده میشوند و آثاری جالب را پدید می آورند .
انسان در منظره : استفاده از انسانها در عکسهای منظره میتواند جذابیتی خاص به تصویر ببخشد .
ولی در این صورت بهتر است با دقت و مراقبت کامل از قرار دادن آنان در پلان اول یا در وسط
عکس خودداری شود و مخصوصا از توجه و نگاه به دوربین جلوگیری گردد . همچنین کسانی را
انتخاب باید کرد که لباس و کار آنها با مناظر اطراف تناسب داشته باشد . مانند یک ماهیگیر در کنار
رودخانه و یا ... . البته این موضوع به این شرط است که قراردادنش درعکس ، او را به صورت
موضوع اصلی درنیاورد .
کمپوزیسیون : پیروی از قواعد کمپوزیسیون در عکسهای منظره شاید بیش از انواع دیگر عکس
ضرورت داشته باشد . و یک عکاس با تجربه باید با معلومات و تجربیات خود بتواند عناصر اصلی
تصویر را کم و بیش برای مقاصد هنری خود به کار گیرد .
1) محدود کردن موضوع : که بدین گونه قاعده مهم وحدت رعایت خواهد شد و مراکز توجه متعدد در تصویر به چشم نخواهد خورد . در این حالت باید از خود بپرسیم که آیا منظره مزبور ارزش عکسبرداری دارد یا نه ؟ به این ترتیب معلوم میشود که یک عکس خوب منظره ، نتیجه انتخاب و تجزیه و تحلیل دقیق قطعه ای از طبیعت است .
2) تغییر نقطه دید : انتخاب دیدگاه جدیدی که خطوط اصلی منظره را طبق نظم و ترتیبی قسمت کند که به وضوح قابل رویت باشد ، مانند تسلط خطوط افقی یا عمودی .
3) استفاده از کمپوزیسیون مایل ، مورب و غیره : چنانکه قبلا نیز اشاره شد ، ارتفاع نقطه دید در تصاویر منظره اهمیت اساسی دارد و به موجب قاعده کلاسیک کمپوزیسیون ، خط افق نباید درست در وسط تصویر باشد (همچنین هر خط مشخص دیگر) و آنرا به دو نیم کند . آنچه به قاعده فوق باید اضافه گردد این است که اگر چند درخت و یا خطوطی نظیر آن ، خط افق را قطع کند این قاعده ارزش خود را از دست میدهد . اگر خط افق را از وسط تصویر خارج کنیم ، دو وضع مختلف پدید می آید :
ü پرسپکتیو پایین (خط افق در 3/1 پایین تصویر و تاکید بر آسمان)
ü پرسپکتیو بالا (خط افق در 3/1 بالای تصویر و تاکید بر جزئیات پلان اول)
دور دستها : حتما در بیابان و کوهستان متوجه شده اید که فواصل دور به رنگ آبی روشن یا بنفش
دیده میشود . این رنگ مربوط به بخارهایی است که در هوا وجود دارد و آنرا پرده جوی مینامند .
این پرده در عکاسی مناظر از وضوح تصویر کم میکند و برطرف کردن آن به کمک فیلترها نیز
امکان ندارد . برای رفع این مشکل ، فقط کافیست صبح یا عصر یک روز آفتابی عکاسی کنید .
سبزی ها : برای اینکه توده های سبزی که اکثرا در تصاویر منظره وجود دارد روشنتر و با وضوح
کافی ضبط شود و جزئیات آن از بین نرود ، لازم است از فیلتر سبز ، زرد و یا حالت جلوه خلاق
دوربین استفاده کرد . اگر از جلوه خلاق استفاده میکنید ، مراقب باشید تا غلظت آنرا بیش از حد بالا
نبرید و سبزی ها را از حالت طبیعی خارج نکنید . نکته دیگر آنکه نورسنجی صحیح انجام دهید ،
چون نور زیاد باعث تغییر رنگ سبزیها میشود و رنگ سبز درختان را به رنگ سبز فسفری در می
آورد .
درختان : یکی از موضوع های بسیار جالب و مناسبترین محل برای عکسبرداری ، زیر درختان کم
برگ است . در این مورد بهترین نقطه مناسب برای قرار دادن دوربین ، اینست که باید آفتاب را
پشت درختی پنهان کرده و از تابش نور مستقیم آن بر عدسی جلوگیری کرد . در انتخاب نقطه دید
بسیار دقت کنید و تنها به اجتماع چند درخت قانع نشوید . دوربین را در جایی بگذارید که قد درختان
به تدریج کوچک و کوچکتر گردد تا خطوط گریزان و دور شونده تشکیل دهند .
آسمان : در اینجا از آسمانی صحبت نمی کنیم که در هر عکس دیده میشود ، بلکه مقصود آسمانی
است که فقط به خاطر زیبایی خود موضوع اصلی تصویر را تشکیل میدهد . محاسبه نور در این
موارد اهمیت فراوان دارد ، زیرا نورسنج دوربین در این حالت دچار اشتباه میشود و نوردهی را
کمتر میکند و در نتیجه عکس ، نور کافی ندیده و تیره و تاریک میشود . همچنانکه از کم نوردهی
نتیجه مطلوب حاصل نمیشود ، زیاد دادن نور نیز موجب ضایعات میگردد . مقدار نور حتما باید
برای آسمان محاسبه شود ، نه برای زمین و خاک . هنگامی که از آسمان نورسنجی میکنید ، قسمت
پایین عکس (زمین) به رنگ سیاه دیده میشود و این نوار باریک باعث جلب توجه بیشتر آسمان
میشود .
