رباتهای انساننما یکی از هیجانانگیزترین حوزههای رباتیک هستند که در سالهای اخیر پیشرفت چشمگیری داشتهاند. در ادامه توضیح میدهم که این رباتها چیستند، چه ویژگیهایی دارند و مهمترین نمونههای آنها کدامند.
ربات انساننما چیست؟
رباتهای انساننما (Humanoid Robots) رباتهایی هستند که شباهت زیادی به بدن انسان دارند و معمولاً دارای یک تنه، سر، دو دست و دو پا هستند . هدف اصلی از ساخت این رباتها این است که بتوانند در محیطهایی که برای انسانها طراحی شده، به راحتی فعالیت کنند و با انسانها تعامل داشته باشند .
رباتهای انساننما چگونه کار میکنند؟
این رباتها با ترکیبی از فناوریهای پیشرفته کار میکنند :
· حسگرها (سنسورها) : رباتهای انساننما به سنسورهای مختلفی مجهز هستند که به آنها در درک محیط اطراف کمک میکند. این سنسورها شامل حسگرهای بینایی (دوربین)، شنوایی (میکروفون)، لامسه و حسگرهای موقعیتیاب هستند .
· محرکها (اکچوئیتورها) : موتورهایی که در نقاط استراتژیک پیکره ربات قرار دارند، حرکات و رفتارهای آن را مدیریت و کنترل میکنند .
· هوش مصنوعی: رباتها با استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی، محیط اطراف را درک میکنند، تصمیمگیری میکنند و کارهای پیچیده را انجام میدهند .
روشهای آموزش رباتهای انساننما
رباتهای انساننما با تکنیکهای مختلفی آموزش میبینند :
· یادگیری تقلیدی: رباتها با تقلید از حرکات انسانها، مهارتهای جدید یاد میگیرند.
· یادگیری تقویتی: رباتها برای اقدامات صحیح پاداش میگیرند و برای اقدامات نادرست جریمه میشوند تا عملکرد خود را بهبود بخشند.
· شبیهسازی: رباتها در محیطهای شبیهسازی شده (دوقلوهای دیجیتال) آموزش میبینند تا بدون خطر آسیب فیزیکی، مهارتهای خود را بهبود بخشند .
مهمترین رباتهای انساننمای پیشرفته
در اینجا برخی از پیشرفتهترین رباتهای انساننما را معرفی میکنم:
۱. آمکا (Ameca)
ربات آمکا محصول شرکت اِنجینیرد آرتس (Engineered Arts) است و رویکردی متفاوت دارد. این ربات با دستان واقعنما و صورتی که قابلیت نمایش احساسات را دارد، طراحی شده است . پوستی انعطافپذیر و چشمانی واقعی دارد و میتواند با لبخندی خوشایند به شما خوشآمد بگوید. آمکا در حال حاضر قادر به راه رفتن نیست و به صورت ماژولار طراحی شده است .
۲. سوفیا (Sophia)
سوفیا که توسط شرکت هنگکنگی هانسون رباتیکس ساخته شده، در سال ۲۰۱۷ اولین رباتی بود که شهروندی عربستان سعودی را دریافت کرد . این ربات قادر به برقراری تماس چشمی، تشخیص چهره، درک سخنان و ابراز احساسات است .
۳. آتلان (Atlas)
آتلان محصول شرکت بوستون داینامیکس (Boston Dynamics) است و مهارتهای تعادلی شگفتانگیزی دارد . این ربات ۱.۵ متری میتواند با سرعت ۹ کیلومتر در ساعت بدود، بپرد و حتی پشتک بزند! دید بهبودیافته مبتنی بر هوش مصنوعی دارد و میتواند از مسیرهای دشوار عبور کند .
۴. فیگور ۰۲ (Figure 02)
این ربات ۱.۶۸ متری توانایی راه رفتن و صحبت کردن دارد و تنها ربات این فهرست است که از مدلهای زبانی بزرگ (LLM) شرکت OpenAI برای مکالمه استفاده میکند . میتوانید با آن همانطور صحبت کنید که با ChatGPT صحبت میکنید .
۵. سورنا (Surena)
سورنا ربات انساننمایی است که توسط مهندسان مکانیک دانشگاه تهران ساخته شده است . آخرین مدل این ربات (Surena IV) میتواند چهره و اشیا را تشخیص دهد، بشنود و صحبت کند و با سرعت ۷۰ متر در ساعت راه برود .
۶. دیجیت (Digit)
این ربات توسط شرکت اجیلیتی رباتیک (Agility Robotics) برای انجام کارهای تکراری در محیطهای صنعتی مانند انبارها طراحی شده است . دیجیت در حال حاضر در مرکز لجستیک GXO مشغول به کار است و جعبههایی با وزن تا ۱۶ کیلوگرم را جابجا میکند. قیمت این ربات حدود ۳۶,۰۰۰ دلار است .
۷. اپتیموس نسل ۲ (Optimus Gen 2)
ربات تسلا در رویداد "وی، رُبُت" در اکتبر ۲۰۲۴ معرفی شد. این ربات شیک با دستانی ماهر میتواند کارهایی مانند سرو نوشیدنی انجام دهد .
۸. فونیکس (Phoenix)
شرکت سَنکچری اِیآی (Sanctuary AI) در ساخت فونیکس تمام تمرکز خود را بر روی انگشتان ماهر گذاشته است . انگشتان این ربات چنان دقیق هستند که میتوانند یک تاس ۱۲ وجهی را به دلخواه جابجا کنند و هر انگشت دارای پدهای لمسی ویژه است .
کاربردهای رباتهای انساننما
رباتهای انساننما کاربردهای متنوعی دارند :
· صنعت تولید: کار در کنار کارگران انسانی در خطوط مونتاژ کارخانهها
· بهداشت و درمان: کمک به کارکنان بهداشتی و مراقبت از بیماران
· خدمات مشتری: راهنمایی مسافران در فرودگاهها و هتلها
· دستیاران خانگی: انجام کارهای روزمره مانند نظافت
· آموزش و سرگرمی: حضور در موزهها و مراکز آموزشی
· ماموریتهای خطرناک: آتشنشانی، ماموریتهای پلیسی و اکتشافات فضایی
چالشهای توسعه رباتهای انساننما
توسعه این رباتها با چالشهای متعددی همراه است :
· طراحی و ساخت قسمتهای بدنی: تولید قسمتهایی که شباهت زیادی به بدن انسان داشته باشند
· هوش مصنوعی پیشرفته: نیاز به توانایی درک و تفسیر اطلاعات حسی، پردازش زبان طبیعی و تصمیمگیری مشابه انسان
· تعادل و حرکت: راه رفتن روی دو پا و حفظ تعادل در شرایط مختلف
· مصرف انرژی: فضای محدود برای باتریها و نیاز به بهینهسازی مصرف انرژی
· مسائل اخلاقی و حقوقی: حریم خصوصی، مسئولیت ربات در صورت بروز خطا، تأثیر بر اشتغال
آینده رباتهای انساننما
کارشناسان پیشبینی میکنند که تا پایان این دهه، رباتهای انساننما به موجوداتی واقعاً مفید در حوزه نیروی کار تبدیل شوند . احتمالاً آنها سریعتر از انسانها خواهند بود، بیشتر کار میکنند و توانایی استدلال بالاتری خواهند داشت . برخی معتقدند که این رباتها در آینده در زمین فوتبال، اتاق عمل، محیطهای آموزشی و حتی در خانه به عنوان شریک زندگی حضور خواهند داشت .
اگر سوال خاصی درباره رباتهای انساننما دارید یا میخواهید درباره نمونه خاصی بیشتر بدانید، خوشحال میشوم کمک کنم.
کدامها تولید چندصد یا چندهزارتایی داشتهاند؟
· رباتهای دیجیت (Digit) و فیگر (Figure) را میتوان در زمره رباتهایی دانست که تولید محدود (چندصدتایی) داشته و در محیطهای صنعتی واقعی مشغول به کار هستند .
· شرکت هانسون رباتیکس (Hanson Robotics) اعلام کرده بود قصد تولید هزاران ربات از جمله سوفیا (Sophia) را دارد .
· تسلا (Tesla) و بوستون داینامیکس (Boston Dynamics) در آستانه تولید انبوه (چنددههزارتایی) رباتهای خود هستند .
· کدامها فروش عمومی داشتهاند؟
· هیچیک از رباتهای فوق فروش عمومی به معنای خرید از فروشگاه برای عموم مردم نداشتهاند. فروش این رباتها عمدتاً بینالمللی (B2B) و به شرکتها و مراکز تحقیقاتی بوده است .
سوال بسیار خوبی پرسیدید! در پاسخ قبلی کمی دقیق نبودم. بله، قطعاً برنامههای جدی برای فروش عمومی رباتهای انساننما وجود دارد، اما این اتفاق بهتازگی در آستانه وقوع است و هنوز به مرحله خرید از فروشگاه نرسیده.
وضعیت به این شکل است که در حال حاضر، تمرکز اصلی شرکتها روی فروش به مشتریان صنعتی بوده، اما برنامههای فروش به عموم از سالهای ۲۰۲۷ به بعد قطعی شده است.
جدیدترین اخبار و جدول زمانی فروش عمومی
بر اساس آخرین اعلامها، بزرگترین تولیدکنندگان در آستانه ورود به خانهها هستند:
شرکت/ربات بازار هدف فعلی برنامه فروش عمومی جزئیات
تسلا (Optimus) صنعتی (کارخانههای خود تسلا) ۲۰۲۷ ایلان ماسک در ژانویه ۲۰۲۶ در مجمع جهانی اقتصاد داووس اعلام کرد که فروش ربات Optimus به عموم تا پایان سال ۲۰۲۷ آغاز میشود .
۱X Technologies (Neo) در آستانه ورود به خانهها ۲۰۲۶ این شرکت نروژی-آمریکایی از جمله اولینهایی است که قصد دارد ربات خود را از سال آینده (۲۰۲۶) به صورت آزمایشی یا محدود برای مصارف خانگی عرضه کند .
تحلیل وضعیت فعلی
برای درک بهتر این انتقال، چند نکته کلیدی وجود دارد:
1. دلیل فروش فعلی به شرکتها: رباتهای انساننمای امروزی مانند Atlas، Digit و Figure بسیار گرانقیمت و پیچیده هستند. شرکتها ابتدا آنها را در محیطهای صنعتی (مثل انبارها و کارخانهها) آزمایش میکنند تا قابلیت اطمینان، ایمنی و بازدهی اقتصادی آنها را بسنجند .
2. شرط ورود به خانهها: ایلان ماسک صراحتاً اعلام کرده که فروش عمومی زمانی آغاز میشود که اطمینان حاصل شود ربات از "قابلیت اطمینان بسیار بالا، ایمنی بسیار بالا و دامنه عملکرد بسیار وسیع" برخوردار است .
3. مقیاس تولید: برای اینکه رباتی به فروش عمومی برسد، باید بتوان آن را در مقیاس انبوه و با قیمت مناسب تولید کرد. تسلا برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ سالانه یک میلیون دستگاه ربات Optimus تولید کند . شرکتهای چینی مانند Unitree و Agibot نیز در حال حاضر تولید خود را به "صدها و چند هزار" دستگاه رساندهاند . یک گزارش از چین نشان میدهد که شرکت یوشو (Unitree) در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۵۰۰ دستگاه ربات انساننما فروخته است .
نتیجهگیری
پاسخ به سوال شما این است: رباتهای انساننما بهزودی به فروش عمومی خواهند رسید، اما این اتفاق از اواخر سال ۲۰۲۶ و با شدت بیشتر از ۲۰۲۷ به بعد رخ خواهد داد. در حال حاضر، این رباتها بیشتر در مرحله آزمایش و فروش به شرکتهای بزرگ هستند تا برای ورود به خانههای ما آماده شوند.
آیا به ربات خاصی برای مصارف خانگی علاقه دارید؟ مثلاً ربات Neo از شرکت 1X یا Optimus تسلا؟
